Mẫu SOP châm hàng và giữ kệ trưng bày hằng ngày là quy trình để kệ hàng của cửa hàng nhỏ luôn ở trạng thái "có thể bán": đủ hàng, mặt hàng quay ra ngoài, hàng cũ ở phía trước, giá trên kệ khớp giá tính tiền. Đây không phải bài về thiết kế cửa hàng hay chọn kệ, mà là phần việc lặp lại mỗi ngày nhiều lần sau khi cách bày đã được chốt.
Một kệ thưa, hàng lộn xộn hay sai giá thường không phải vì nhân viên lười mà vì không ai biết lúc nào phải châm, châm theo thứ tự nào, và kệ "đạt" thì trông ra sao. Mẫu dưới đây là mẫu tham khảo, chỉnh theo cơ sở của bạn, hợp với tạp hoá, cửa hàng tiện lợi nhỏ, cửa hàng mỹ phẩm, đồ gia dụng, văn phòng phẩm.
Khung mẫu: mục đích, phạm vi, người làm và thời điểm
Phần đầu ghi rõ lịch châm hàng trong ngày. Không có lịch, việc châm hàng chỉ diễn ra khi ai đó tình cờ thấy kệ trống.
| Mục | Nội dung mẫu |
|---|---|
| Tên và mã | Châm hàng và giữ kệ trưng bày — mã CH-04, phiên bản 1 |
| Mục đích | Kệ luôn đủ hàng, đúng vị trí, hàng cũ bán trước, giá trên kệ khớp giá tính tiền |
| Phạm vi | Toàn bộ kệ khu bán hàng, tủ mát, kệ đầu dãy, kệ cạnh quầy thu ngân |
| Người làm | Nhân viên được phân dãy kệ theo ca; trưởng ca kiểm theo bảng |
| Thời điểm | Ba lượt cố định: đầu ca sáng, sau giờ cao điểm trưa, cuối ca tối; thêm lượt khi có hàng về |
| Tài liệu liên quan | Sơ đồ kệ có ảnh mẫu, SOP kiểm hạn sử dụng, SOP nhận hàng, danh sách hàng bán chạy |
"Sơ đồ kệ có ảnh mẫu" là thứ quan trọng nhất của SOP này. Mỗi dãy kệ chụp một tấm ảnh lúc đã bày đúng và đầy, in ra, dán ở đầu dãy phía trong hoặc lưu trong tập hồ sơ ở quầy. Người mới không cần nhớ "nước suối nằm tầng ba bên trái"; họ chỉ cần làm cho kệ giống ảnh.
Các bước châm hàng một dãy kệ
Châm hàng đúng cách là làm theo một trình tự cố định cho từng dãy, từ trên xuống dưới, từ trái sang phải, để không sót tầng nào.
- Nhìn ảnh mẫu của dãy. Ghi nhanh những vị trí trống hoặc thưa so với ảnh.
- Lấy hàng từ kho theo danh sách vừa ghi. Mang đủ một lần bằng xe đẩy hoặc giỏ, tránh đi lại nhiều lượt chắn lối khách.
- Kéo hàng cũ ra trước. Trước khi đặt hàng mới, kéo những món còn trên kệ ra mép trước.
- Đặt hàng mới vào phía sau. Hàng có hạn sử dụng xa hơn nằm phía trong, hàng hạn gần hơn ở ngoài, theo nguyên tắc nhập trước xuất trước.
- Quay mặt hàng. Mặt chính của bao bì hướng ra lối đi, hàng thẳng hàng, sát mép kệ.
- Kiểm giá trên kệ. Mỗi mặt hàng có giá đúng chỗ, đúng giá trong máy; giá cũ, giá khuyến mãi hết hạn được gỡ ngay.
- Gom vỏ thùng, bao bì. Không để thùng carton trên lối đi hay trước bình chữa cháy; mang về khu tập kết.
- Ghi hàng hết. Mặt hàng nào kho không còn thì ghi vào sổ đặt hàng và báo trưởng ca.
Bước 3 và bước 4 là hai bước hay bị làm ngược nhất. Đặt hàng mới đè lên phía trước rất nhanh, nhưng sau một tháng, phía trong kệ là một lớp hàng cũ chờ hết hạn. Khi đào tạo, cho người mới làm cùng một dãy có hàng sắp hết hạn để thấy tận mắt hậu quả.
Kệ "đạt" trông như thế nào: tiêu chí để kiểm
Đầy theo ảnh mẫu. Không yêu cầu kệ đầy tới nóc lúc nào cũng vậy, mà đầy đúng như ảnh mẫu đã chốt. Một vị trí được phép thưa nhất định trong ngày, ví dụ giả định còn tối thiểu hai hàng trước khi châm, ghi rõ trên sơ đồ.
Mặt hàng thẳng và sát mép. Nhìn từ đầu dãy, mép trước của hàng tạo thành một đường thẳng. Hàng lùi sâu vào trong khiến kệ trông vơi dù thực ra còn nhiều.
Đúng chỗ. Không có hàng khách bỏ lại lạc sang dãy khác. Khách thường cầm một món rồi đổi ý và đặt ở bất kỳ đâu; mỗi lượt châm hàng phải trả những món lạc về chỗ.
Giá rõ và khớp. Mỗi mặt hàng có một giá, đặt ngay dưới hàng, không bị che. Không có hai giá khác nhau cho cùng một món. Giá trên kệ và giá tính tiền lệch nhau là lý do phổ biến khiến khách phàn nàn tại quầy.
An toàn. Hàng nặng ở tầng dưới, hàng dễ vỡ không đặt sát mép tầng cao, không chồng hàng cao quá mức chắc chắn của kệ, lối đi đủ rộng cho người và xe đẩy.
Bảng kiểm từng dãy kệ cho trưởng ca
Trưởng ca dùng bảng này sau mỗi lượt châm hàng cố định. Mỗi dãy một dòng, đánh dấu theo năm tiêu chí ở trên. Dãy nào không đạt thì ghi tên người phụ trách và giờ kiểm lại.
- Dãy số mấy, người phụ trách, giờ kiểm.
- Đầy theo ảnh mẫu: đạt hay chưa; vị trí nào còn trống vì hết hàng.
- Hàng cũ ra trước, hàng mới vào sau: kiểm ngẫu nhiên hai vị trí.
- Mặt hàng thẳng, sát mép: đạt hay chưa.
- Hàng lạc chỗ: đã trả về hay chưa.
- Giá: kiểm ngẫu nhiên ba mặt hàng so với máy tính tiền.
- An toàn: hàng nặng ở dưới, lối đi thông, không có thùng carton trên lối.
- Tủ mát: cửa tủ đóng kín, hàng không chắn cửa gió.
- Chữ ký trưởng ca.
Chữ "kiểm ngẫu nhiên" có chủ ý: trưởng ca không cần kiểm từng món, chỉ cần chọn vài vị trí bất kỳ. Nhân viên biết bất kỳ vị trí nào cũng có thể được kiểm thì sẽ làm đều tay cả dãy. Sau một tháng, nhìn lại các dòng "chưa đạt" để biết dãy nào thiết kế chưa hợp, ví dụ một vị trí quá nhỏ cho mặt hàng bán chạy, cần chỉnh lại sơ đồ thay vì nhắc người.
Lịch châm hàng trong ngày: lượt nào, ai làm, làm gì
Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho cửa hàng mở từ 7 giờ đến 22 giờ, hai ca, mỗi ca hai người. Bạn đổi giờ theo nhịp khách của cửa hàng mình; điều cần giữ là mỗi lượt có người được giao tên, không để chung chung "ai rảnh thì làm".
| Lượt | Giờ gợi ý | Người làm | Trọng tâm |
|---|---|---|---|
| Đầu ca sáng | Trước giờ mở cửa | Nhân viên mở cửa | Năm vị trí bán chạy, tủ mát, kệ cạnh cửa ra vào |
| Sau cao điểm trưa | Khoảng 13 giờ | Nhân viên ca sáng, chia theo dãy | Toàn bộ dãy kệ, trả hàng lạc chỗ, kiểm giá ngẫu nhiên |
| Khi hàng về | Theo lịch nhà cung cấp | Người nhận hàng | Đưa hàng vừa nhận lên kệ sau khi kiểm, hàng cũ ra trước |
| Sau cao điểm chiều | Khoảng 19 giờ | Nhân viên ca tối | Vị trí bán chạy, tủ mát, kệ đầu dãy |
| Cuối ca tối | Trước giờ đóng cửa | Ca tối theo SOP đóng cửa | Châm đầy cho sáng mai, ghi hàng hết vào sổ đặt hàng |
Kệ đầu dãy và kệ cạnh quầy thu ngân được nhắc riêng vì đó là chỗ khách nhìn thấy nhiều nhất và hàng ở đó thường là hàng mua thêm, bán nhanh. Một kệ đầu dãy trống vào buổi chiều là mất doanh thu mà không ai để ý. Nếu cửa hàng chỉ có một người, gộp lượt trưa và lượt chiều, nhưng giữ lượt cuối ca tối vì đó là lượt chuẩn bị cho cả buổi sáng hôm sau.
Lỗi hay gặp khi châm hàng và cách sửa
Châm hàng vào giờ cao điểm, chắn lối khách. Dời lượt châm lớn sang giờ vắng, giờ cao điểm chỉ châm nhanh những vị trí bán chạy bằng giỏ tay, không mang xe đẩy và thùng ra lối đi.
Kho phía sau bừa bộn nên lấy hàng lâu. Sắp kho theo cùng thứ tự dãy kệ ngoài cửa hàng. Khi nhân viên biết hàng của dãy ba nằm ở kệ kho số ba, lượt châm rút ngắn đáng kể.
Giá mới in nhưng giá cũ chưa gỡ. Quy định gỡ giá cũ trước khi gắn giá mới, không dán chồng. Người đổi giá trong máy cũng là người chịu trách nhiệm thay giá trên kệ trong cùng ca.
Hàng lên kệ trước khi kiểm nhận xong. Khi nhà cung cấp giao hàng giữa giờ đông khách, nhân viên hay đưa thẳng thùng hàng ra kệ cho nhanh. Hàng lỗi, thiếu, sai hạn vì thế lọt lên kệ mà không ai ghi nhận. Quy định hàng chỉ lên kệ sau khi người nhận hàng đã kiểm và ký phiếu.
Mỗi người bày một kiểu. Ảnh mẫu là chuẩn duy nhất. Ai muốn đổi cách bày thì đề xuất với người quản lý, chụp ảnh mẫu mới, thay ảnh cũ; không tự đổi trên kệ.
Chỉnh mẫu cho đúng loại cửa hàng
Cửa hàng mỹ phẩm, chăm sóc cá nhân có thêm hàng thử, cần bước lau và kiểm hàng thử trong lượt châm hàng: nắp đóng, hàng thử không cạn, khu thử sạch. Cửa hàng thời trang thay "quay mặt hàng" bằng "gấp lại, treo lại theo size từ nhỏ đến lớn", và thay kiểm giá bằng kiểm thẻ giá còn gắn trên sản phẩm.
Cửa hàng văn phòng phẩm có mùa cao điểm khai giảng, cần một ảnh mẫu riêng cho mùa đó vì bố trí kệ thay đổi. Cửa hàng đồ gia dụng có nhiều món cồng kềnh, nên thêm tiêu chí an toàn về chiều cao chồng hàng và cách để hàng mẫu cho khách thử.
Cửa hàng có tủ mát đồ uống, sữa chua, thực phẩm lạnh nên tách riêng phần tủ mát thành một mục: châm hàng nhanh, không mở cửa tủ lâu, hàng không chắn cửa gió, kiểm nhiệt độ sau mỗi lần châm lớn. Việc kiểm hạn sử dụng chi tiết thuộc SOP kiểm hạn riêng, tờ này chỉ giữ nguyên tắc hàng cũ ra trước.
Bất kể loại hình nào, khi mẫu đã chạy ổn, hãy nhìn vào sổ đặt hàng do lượt châm ghi ra. Đó là dữ liệu bán hàng thực tế trên kệ, nhiều khi chính xác hơn cảm giác của chủ cửa hàng về món nào bán chạy.
Câu hỏi thường gặp
Một ngày nên châm hàng mấy lần?
Mẫu gợi ý ba lượt cố định là đầu ca sáng, sau giờ cao điểm trưa và cuối ca tối, cộng thêm lượt khi có hàng về. Cửa hàng bán chạy có thể thêm một lượt chiều. Quan trọng hơn số lần là có giờ cố định và có người được phân dãy.
Nhập trước xuất trước có áp dụng cho hàng không có hạn sử dụng?
Có, vì hàng để lâu bị bụi, phai màu bao bì, bẹp hộp, và có thể là đợt hàng cũ mà nhà cung cấp đã đổi mẫu. Kéo hàng cũ ra trước giúp vòng hàng đều và giảm hàng tồn đọng phía trong kệ.
Có nên để nhân viên tự sắp lại kệ cho đẹp hơn?
Nên khuyến khích đề xuất nhưng thay đổi phải qua người quản lý và chụp ảnh mẫu mới. Nếu ai cũng tự đổi, khách quen không tìm thấy hàng và nhân viên khác châm sai chỗ. Đề xuất hay thì áp dụng và ghi nhận người nêu ý.
Giá trên kệ và giá tính tiền lệch nhau thì xử lý với khách thế nào?
Cửa hàng nên có quy định trước, thường là bán theo giá có lợi cho khách khi lỗi thuộc về cửa hàng, rồi sửa ngay giá trên kệ. Nguyên tắc về niêm yết giá và quyền lợi người tiêu dùng nên tra quy định hiện hành để đặt quy định cho đúng.
Ảnh mẫu kệ nên cập nhật khi nào?
Mỗi khi đổi cách bày, thêm hoặc bỏ một mặt hàng, hoặc khi vào mùa cao điểm có bố trí riêng. Ghi ngày chụp vào mặt sau ảnh hoặc tên tệp, và bỏ ảnh cũ ngay để không ai làm theo bản lỗi thời.
Châm hàng có cần kiểm hạn sử dụng từng món không?
Trong lượt châm thường chỉ cần đặt hàng mới vào sau và để ý món nào trông đã cũ. Việc kiểm hạn có hệ thống theo lịch là phần của quy trình kiểm hạn sử dụng riêng, làm theo danh sách và có ghi chép, không gộp vào lượt châm để tránh làm chậm.