Mẫu SOP đóng cửa hàng cuối ngày quy định thứ tự từ lúc ngừng đón khách đến lúc khoá cửa ra về, sao cho sáng hôm sau người mở cửa gặp một cửa hàng sạch, đủ hàng, sổ sách rõ ràng, và đêm đó không để lại rủi ro cháy nổ hay thất thoát. Đóng cửa tốt là nửa phần việc của buổi mở cửa hôm sau.
Mẫu dưới đây viết cho cửa hàng bán lẻ nhỏ có hai đến bốn người ca tối, đóng cửa trong khoảng 20 đến 30 phút. Bạn chép khung, các bước và bảng kiểm, rồi chỉnh theo giờ đóng cửa và thiết bị của cửa hàng mình. Đây là mẫu tham khảo, chỉnh theo cơ sở của bạn; phần an ninh chỉ ở mức việc hằng ngày, không thay cho tư vấn của đơn vị bảo vệ hay hướng dẫn của cơ quan phòng cháy.
Khung mẫu đóng cửa: những gì phải ghi ở đầu tờ
Phần đầu SOP đóng cửa gần giống phần mở cửa, nhưng có thêm một dòng quan trọng: quy định ai là người cuối cùng rời cửa hàng. Thiếu dòng này, ca tối dễ rơi vào tình trạng ai cũng nghĩ người kia đã tắt điện.
| Mục | Nội dung mẫu |
|---|---|
| Tên và mã | Đóng cửa hàng cuối ngày — mã CH-02, phiên bản 1 |
| Mục đích | Cửa hàng được khoá an toàn, thiết bị tắt đúng, hàng được châm cho sáng mai, sổ giao ca ghi đủ việc tồn |
| Phạm vi | Khu bán hàng, quầy, kho nhỏ, khu vệ sinh, cửa sau, khu vực trước cửa |
| Người làm | Ca tối; người giữ chìa khoá chịu trách nhiệm chính; luôn có ít nhất hai người đến bước khoá cửa |
| Thời điểm | Bắt đầu 15 phút trước giờ đóng cửa ghi trên biển, kết thúc khi khoá xong cửa |
| Người cuối cùng | Người giữ chìa khoá, sau khi đi một vòng kiểm theo bảng kiểm |
| Tài liệu liên quan | SOP chốt két cuối ca, SOP giao ca, SOP trưng bày, danh sách thiết bị phải để chạy qua đêm |
Dòng "danh sách thiết bị phải để chạy qua đêm" rất đáng làm thành tờ riêng dán cạnh cầu dao: tủ mát, tủ đông, camera, đèn bảo vệ nếu có. Mọi thiết bị không có tên trong danh sách thì tắt. Cách viết theo kiểu "tắt hết trừ…" an toàn hơn kiểu "tắt máy A, máy B…", vì thiết bị mới mua về sẽ không bị bỏ quên trong trạng thái bật.
Các bước đóng cửa theo thứ tự
Các bước được chia ba chặng: chặng còn khách, chặng không còn khách nhưng cửa còn mở một nửa, và chặng khoá cửa. Đừng làm việc của chặng sau khi chặng trước chưa xong.
- Trừ 15 phút — báo sắp đóng cửa. Một người nhẹ nhàng báo khách trong cửa hàng; không tắt đèn hay kéo cửa khi khách còn đang chọn hàng.
- Dọn những khu khách đã rời. Đưa hàng khách bỏ lại về đúng kệ, gom giỏ, gấp lại quần áo thử, lau quầy thử mẫu.
- Đúng giờ — tiễn khách cuối, kéo cửa xuống một nửa. Thu kệ ngoài trời, biển đứng, chậu cây vào trong.
- Châm hàng cho sáng mai. Lấp chỗ trống ở các vị trí bán chạy, ghi những mặt hàng hết hẳn vào sổ đặt hàng.
- Gom hàng chờ xử lý. Hàng khách trả trong ngày, hàng hỏng, hàng cận hạn được để đúng khu vực đã đánh dấu, có ghi chú.
- Vệ sinh. Quét, lau sàn, đổ rác, lau quầy, vệ sinh khu vệ sinh nhân viên; mang rác ra đúng điểm tập kết và đúng giờ của khu phố.
- Chốt quầy. In báo cáo bán hàng trong ngày, đếm và bàn giao tiền theo SOP chốt két; tiền cất két hoặc nộp theo quy định cửa hàng.
- Ghi sổ giao ca. Việc chưa xong, khách đặt giữ hàng, nhà cung cấp hẹn giao sáng mai, thiết bị có dấu hiệu lạ.
- Tắt thiết bị. Tắt mọi thiết bị không có trong danh sách để chạy qua đêm; rút phích ấm đun nước, máy sạc, quạt.
- Đi một vòng cuối. Kiểm cửa sau, cửa sổ, khu vệ sinh, kho; không còn ai trong cửa hàng; không còn đầu thuốc lá, nến, bếp.
- Khoá cửa, hai người cùng rời. Người giữ chìa khoá khoá, người kia đứng chứng kiến, cả hai ký bảng kiểm.
Bước 7 chỉ ghi "theo SOP chốt két" vì cách đếm, ký nhận và xử lý lệch tiền là một quy trình riêng có chi tiết của nó. Tờ đóng cửa chỉ cần chắc rằng bước chốt két đã diễn ra trước khi tắt máy và khoá cửa.
Vì sao "hai người cùng rời" và "đi một vòng cuối" đáng giữ
Khoảnh khắc khoá cửa là lúc cửa hàng dễ bị để ý nhất: người cuối cùng thường cầm túi tiền hoặc chìa khoá két, đứng quay lưng ra đường, xung quanh đã vắng. Quy định hai người cùng rời không nhằm nghi ngờ ai, mà để có người trông khi người kia khoá, và để nếu có chuyện thì có người gọi giúp. Với cửa hàng ca tối chỉ có một người, chủ cửa hàng nên tính lại: hoặc đóng sớm hơn khi phố còn đông, hoặc có người nhà đến cùng lúc đóng cửa.
Vòng đi cuối cùng tốn hai đến ba phút nhưng bắt được những lỗi mà danh sách không bắt được. Một chiếc máy sạc pin quên rút trong kho, một vòi nước trong khu vệ sinh nhỏ giọt, một cửa sổ sau mở hé vì ban chiều có người ra hút thuốc, một khách còn trong phòng thử đồ. Lối đi nên luôn giống nhau: từ trong cùng ra ngoài, từ kho ra quầy, để không sót phòng nào.
Khi đi vòng cuối, người giữ chìa khoá cũng nên để ý những thứ dễ gây cháy: thùng giấy carton chất sát ổ điện, ấm siêu tốc còn cắm, dây nối dài bị đè dưới kệ. Đây không phải lúc kiểm tra phòng cháy chi tiết, nhưng là lúc dễ thấy nhất những thứ đã bị dồn vào góc trong cả ngày bận rộn.
Bảng kiểm đóng cửa — in theo tuần, hai chữ ký mỗi tối
Bảng kiểm đóng cửa nên có hai cột chữ ký: người làm và người chứng kiến khoá cửa. Các dòng dưới đây là mẫu, xoá dòng không hợp và thêm dòng riêng của cửa hàng bạn.
- Không còn khách trong cửa hàng, kể cả phòng thử đồ và khu vệ sinh.
- Kệ ngoài trời, biển đứng, chậu cây đã đưa vào trong.
- Năm vị trí bán chạy đã châm đầy; mặt hàng hết đã ghi vào sổ đặt hàng.
- Hàng trả, hàng hỏng, hàng cận hạn để đúng khu vực, có ghi chú.
- Sàn sạch, rác đã mang ra điểm tập kết.
- Đã chốt két theo SOP; số tiền bàn giao có chữ ký.
- Sổ giao ca đã ghi; ghi "không có" nếu không có việc tồn.
- Thiết bị không có trong danh sách chạy qua đêm đã tắt hoặc rút phích.
- Tủ mát, tủ đông vẫn chạy; ghi nhiệt độ lúc đóng cửa.
- Cửa sau, cửa sổ, kho đã khoá.
- Giờ khoá cửa; chữ ký người khoá và người chứng kiến.
Dòng ghi "không có" trong sổ giao ca nghe thừa nhưng giúp phân biệt hai tình huống: ca tối không có việc tồn, hoặc ca tối quên ghi. Nhìn ô trống, ca sáng không biết là trường hợp nào; nhìn chữ "không có", ca sáng yên tâm.
Lỗi hay gặp khi đóng cửa và cách sửa trong quy trình
Những lỗi dưới đây xuất hiện ở hầu hết cửa hàng nhỏ mới áp dụng SOP đóng cửa. Cột bên phải là cách sửa vào chính tờ quy trình, không phải nhắc miệng.
| Lỗi hay gặp | Cách sửa trong SOP |
|---|---|
| Tắt đèn, kéo cửa khi khách còn trong cửa hàng | Thêm bước báo khách trước 15 phút và dòng kiểm phòng thử, khu vệ sinh trong bảng kiểm |
| Châm hàng bị bỏ vì ai cũng muốn về sớm | Đưa châm hàng lên trước bước vệ sinh; ghi rõ danh sách vị trí cần châm |
| Tắt nhầm cầu dao chung làm tủ mát ngừng chạy | Dán nhãn từng cầu dao; tủ mát đi đường điện riêng không tắt; danh sách thiết bị chạy qua đêm dán cạnh cầu dao |
| Sổ giao ca để trống | Bắt buộc ghi ít nhất một dòng, kể cả "không có" |
| Một người ở lại đóng cửa một mình | Quy định tối thiểu hai người đến bước khoá; nếu không đủ người, đổi giờ đóng cửa |
| Rác để trước cửa sai giờ thu gom | Ghi giờ và điểm tập kết rác của khu phố vào bước vệ sinh |
Phần lớn các lỗi trên đến từ việc mọi người vội về, không phải từ thiếu ý thức. Vì thế cách sửa hiệu quả là sắp lại thứ tự sao cho việc dễ bị bỏ được làm trước, khi mọi người còn chưa mặc áo khoác chuẩn bị ra về.
Những tối không bình thường: phụ lục ngắn cho ca tối
Mưa lớn, nguy cơ ngập. Kê hàng ở tầng kệ thấp nhất lên cao, đặc biệt hàng giấy, bột, đồ điện; rút phích thiết bị đặt sát sàn; ghi vào sổ giao ca những gì đã dời chỗ để ca sáng trả về đúng kệ. Nếu nước đã vào cửa hàng thì không đứng trong nước gần ổ điện, ngắt cầu dao tổng nếu với tới an toàn và báo chủ.
Trước kỳ nghỉ dài như Tết. Đóng cửa nhiều ngày cần một tờ riêng: dọn sạch hàng tươi, kiểm hạn sử dụng toàn bộ hàng ăn uống, rút điện mọi thiết bị trừ những thứ bắt buộc chạy, tiền mặt không để lại cửa hàng, chụp ảnh kệ và khoá trước khi về. Danh sách người giữ chìa khoá và người đến kiểm giữa kỳ nghỉ ghi rõ trên tờ đó.
Mất điện lúc sắp đóng cửa. Không chờ có điện mới chốt két; đếm tiền bằng tay, ghi sổ, đối chiếu với máy khi có điện trở lại hôm sau. Đóng chặt cửa tủ mát để giữ lạnh, ghi giờ mất điện để ca sáng quyết định về hàng lạnh.
Có khách hoặc người lạ nán lại, gây khó chịu. Không tranh cãi, không ở lại một mình. Gọi người quản lý, nhờ người xung quanh, gọi 113 nếu có dấu hiệu đe doạ. Ghi lại sự việc trong sổ giao ca sau khi đã an toàn.
Chỉnh mẫu đóng cửa theo kiểu cửa hàng
Cửa hàng mở muộn, đóng sau 22 giờ, nên rút ngắn chặng vệ sinh buổi tối và chuyển phần lau kỹ sang sáng hôm sau, để người ca tối về sớm hơn và an toàn hơn. Ngược lại, cửa hàng đóng lúc 20 giờ ở khu đông người có thể làm vệ sinh kỹ vào buổi tối để sáng hôm sau chỉ cần lau qua.
Cửa hàng bán thực phẩm, đồ uống thêm dòng kiểm nhiệt độ tủ lúc đóng cửa và dòng đóng chặt cửa tủ; những tủ mát cửa kính nếu bị hé cửa qua đêm có thể làm hỏng hàng. Cửa hàng thời trang thêm bước đếm số móc treo hoặc đếm hàng giá trị cao ở khu vực dễ mất. Cửa hàng điện thoại, phụ kiện thêm bước cất hàng trưng bày giá trị cao vào tủ khoá.
Cửa hàng trong trung tâm thương mại phải theo giờ đóng cửa và quy định ra vào của ban quản lý toà nhà, thường có lối ra riêng cho nhân viên và có thể yêu cầu kiểm túi đồ. Ghi các yêu cầu đó vào tờ SOP để nhân viên mới không lúng túng.
Dù chỉnh theo kiểu nào, giữ lại ba điểm: không tắt đèn khi còn khách, chốt két trước khi tắt máy, và người cuối cùng đi một vòng kiểm trước khi khoá. Sau mỗi lần có sự cố nhỏ như quên tắt máy, mất đồ, khách bị nhốt trong phòng thử, hãy thêm đúng một dòng vào bảng kiểm, ghi phiên bản mới, rồi nói với cả nhóm vì sao có dòng đó.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu dọn dẹp trước giờ đóng cửa bao lâu?
Khoảng 15 phút cho phần dọn những khu khách đã rời, không nên sớm hơn vì khách đến muộn sẽ thấy bị đuổi khéo. Phần vệ sinh sàn, đổ rác để sau khi khách cuối cùng rời đi. Cửa hàng đông khách giờ cuối nên tính thêm người cho ca tối thay vì dọn sớm.
Khách vào đúng lúc đang kéo cửa thì xử lý thế nào?
Mẫu nên ghi rõ: khách vào trước giờ đóng cửa trên biển thì phục vụ bình thường; sau giờ đó thì xin lỗi, hẹn hôm sau, trừ trường hợp người quản lý đồng ý. Quy định rõ giúp nhân viên không phải tự quyết và không ai trách ai.
Tiền bán trong ngày nên để lại cửa hàng hay mang về?
Tuỳ quy định của chủ cửa hàng, nhưng nên giữ tiền mặt để lại qua đêm ở mức thấp, cất trong két có khoá và không để ở ngăn kéo quầy. Việc nộp tiền, mang tiền đi đường nên thay đổi giờ giấc và có người đi cùng; chi tiết ghi trong SOP thu ngân.
Có cần ghi nhiệt độ tủ mát lúc đóng cửa không?
Nên ghi nếu cửa hàng bán đồ cần bảo quản lạnh. Con số buổi tối so với con số buổi sáng cho biết tủ có chạy ổn qua đêm không. Khi có sự cố, sổ ghi nhiệt độ cũng giúp bạn quyết định hàng nào cần tách riêng để kiểm lại.
Cửa hàng chỉ có một nhân viên ca tối thì làm sao giữ quy định hai người?
Có thể để chủ cửa hàng hoặc người nhà đến lúc đóng cửa, đổi giờ đóng cửa sớm hơn khi phố còn đông, hoặc xếp ca cho hai người cùng làm nửa giờ cuối. Nếu buộc phải đóng một mình, tránh mang tiền ra đường ngay lúc khoá cửa.
Bảng kiểm đóng cửa nên lưu bao lâu?
Giữ ít nhất vài tháng để khi có sự cố như mất hàng, hư thiết bị, bạn tra được tối hôm đó ai đóng cửa và đã kiểm những gì. Sau đó có thể bỏ bản giấy nếu đã chụp lại. Thời gian lưu chứng từ liên quan tiền theo quy định kế toán hiện hành, hỏi kế toán của bạn.