KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP cửa hàng bán lẻ

Mẫu SOP kiểm hạn sử dụng hàng trên kệ: lịch kiểm, hàng cận hạn và hàng quá hạn

Mẫu quy trình kiểm hạn sử dụng cho cửa hàng bán lẻ: chia nhóm hàng theo tần suất kiểm, đặt mốc cận hạn, tách hàng quá hạn, sổ theo dõi và bảng kiểm.

Close view of a Vietnamese shop assistant hands turning yogurt cups in an open fridge of a neighborhood grocery in Thai Nguyen, cool white light, background softly blurred

Mẫu SOP kiểm hạn sử dụng hàng trên kệ là quy trình chia hàng thành nhóm theo độ ngắn của hạn dùng, đặt lịch kiểm riêng cho từng nhóm, quy định mốc "cận hạn" để xử lý sớm và cách tách hàng đã quá hạn khỏi khu bán. Mục tiêu đơn giản: không để một món quá hạn nào đến tay khách, và giảm số hàng phải bỏ đi vì phát hiện quá muộn.

Cửa hàng nhỏ thường kiểm hạn dùng theo kiểu "rảnh thì soát", nên hàng hạn ngắn như sữa, bánh mì đóng gói, đồ ăn lạnh dễ lọt lưới trong khi hàng hạn dài lại bị soát đi soát lại. Mẫu dưới đây là mẫu tham khảo, chỉnh theo cơ sở của bạn. Các yêu cầu pháp lý về ghi nhãn, bảo quản và an toàn thực phẩm chỉ được nêu ở mức nguyên tắc; bạn cần tra quy định hiện hành hoặc hỏi cơ quan quản lý tại địa phương để áp dụng đúng.

Khung mẫu: mục đích, phạm vi, người làm

Phần đầu của SOP kiểm hạn ghi rõ ai chịu trách nhiệm từng nhóm hàng. Giao cho "cả cửa hàng" nghĩa là không ai cả.

MụcNội dung mẫu
Tên và mãKiểm hạn sử dụng hàng trên kệ — mã CH-05, phiên bản 1
Mục đíchKhông bán hàng quá hạn; phát hiện hàng cận hạn sớm để xử lý; ghi lại số hàng phải huỷ
Phạm viMọi hàng có ghi hạn sử dụng trên khu bán, tủ mát, tủ đông và kho nhỏ phía sau
Người làmMỗi nhóm hàng một người phụ trách có tên; trưởng ca kiểm lại theo bảng
Thời điểmTheo lịch từng nhóm hàng (bảng dưới); thêm một lượt khi nhận hàng
Dụng cụSổ theo dõi hạn dùng, nhãn dán màu cho hàng cận hạn, thùng có khoá hoặc khu riêng cho hàng quá hạn
Tài liệu liên quanSOP châm hàng, SOP nhận hàng, SOP xử lý hàng hỏng, thoả thuận đổi trả hàng cận hạn với nhà cung cấp

Dòng "thoả thuận đổi trả với nhà cung cấp" thường bị quên. Nhiều nhà cung cấp nhận lại hàng cận hạn hoặc quá hạn theo điều kiện riêng; nếu không biết điều kiện đó, cửa hàng có thể huỷ những món đáng lẽ được đổi. Hỏi từng nhà cung cấp và ghi vào một tờ đính kèm SOP này.

Chia nhóm hàng theo tần suất kiểm

Không phải món nào cũng cần kiểm hằng ngày. Chia nhóm giúp dồn công sức vào chỗ rủi ro cao. Bảng dưới là gợi ý; con số ngày cụ thể bạn đặt theo hàng thực tế của cửa hàng.

NhómVí dụ loại hàngTần suất kiểm gợi ýMốc cận hạn gợi ý
A — hạn rất ngắnSữa tươi, sữa chua, bánh mì đóng gói, đồ ăn chế biến sẵn để lạnhMỗi ngày, đầu ca sángCòn 1–2 ngày
B — hạn ngắnBánh ngọt đóng gói, nước ép, xúc xích, đồ khô hạn vài tuầnHai lần mỗi tuầnCòn khoảng một tuần
C — hạn trung bìnhBánh quy, kẹo, sữa hộp, gia vị, đồ uống đóng chaiMỗi tuần một dãy, xoay vòngCòn khoảng một tháng
D — hạn dàiĐồ hộp, mì gói, mỹ phẩm, hoá phẩmMỗi tháng, gộp vào kiểm kêCòn khoảng hai tháng

Mốc cận hạn không có con số chung đúng cho mọi cửa hàng: nó phụ thuộc vào tốc độ bán. Một món bán hết trong ba ngày thì mốc một tuần là thừa; một món mỗi tháng bán vài cái thì mốc một tháng có khi vẫn trễ. Sau hai tháng chạy mẫu, nhìn sổ huỷ hàng để chỉnh mốc theo từng nhóm. Với mỹ phẩm, hoá phẩm, chú ý cả hạn dùng sau khi mở nắp ghi trên bao bì, áp dụng cho hàng thử tại cửa hàng.

Các bước kiểm hạn một kệ hoặc một tủ

Kiểm hạn hiệu quả nhất khi làm theo từng kệ, từ trên xuống, từ trái sang phải, và luôn lấy hàng phía trong ra xem chứ không chỉ nhìn hàng phía trước.

  1. Mở sổ theo dõi ở trang của kệ đó, xem lần kiểm trước có ghi món cận hạn nào cần chú ý không.
  2. Với mỗi mặt hàng, lấy món phía trước và món phía trong cùng ra xem ngày hết hạn; hai món đó cho biết khoảng hạn của cả hàng.
  3. Món đã quá hạn: lấy ra ngay, đặt vào thùng hoặc khu riêng dành cho hàng quá hạn, không để lại trên kệ dù chỉ vài phút.
  4. Món cận hạn: dán nhãn màu theo quy ước của cửa hàng, đưa ra phía trước, ghi vào sổ cùng số lượng.
  5. Món hạn còn dài nhưng bị xếp phía trước hàng hạn ngắn hơn: xếp lại theo nguyên tắc hạn gần ra trước.
  6. Kiểm bao bì: phồng, móp, rò rỉ, mất nhãn thì tách ra như hàng hỏng, xử lý theo SOP hàng hỏng.
  7. Ghi vào sổ: ngày kiểm, người kiểm, số món quá hạn đã tách, số món cận hạn đã dán nhãn.
  8. Báo trưởng ca nếu một mặt hàng có nhiều món cận hạn cùng lúc, để quyết định cách xử lý và xem lại lượng đặt hàng.

Bước 2 là bước tiết kiệm thời gian: không cần xem từng món, chỉ cần món đầu và món cuối hàng. Nếu hai món đó cùng còn hạn dài thì cả hàng ổn; nếu lệch nhau nhiều thì có nghĩa hàng đã bị xếp sai thứ tự và cần xem kỹ hơn.

Xử lý hàng cận hạn: những nguyên tắc nên giữ

Còn hạn thì được bán, nhưng phải rõ ràng. Hàng cận hạn vẫn trong hạn sử dụng ghi trên nhãn. Nếu cửa hàng giảm giá để bán nhanh, khu vực bày hàng giảm giá nên có thông tin rõ là hàng cận hạn để khách tự quyết định.

Không sửa, không che ngày trên bao bì. Không dán nhãn giá đè lên ngày hết hạn, không bóc bao bì ngoài, không đổi sang bao bì khác. Nhãn giảm giá dán ở chỗ không che thông tin ghi trên nhãn gốc.

Ưu tiên đổi trả với nhà cung cấp nếu có thoả thuận. Trả sớm khi còn trong điều kiện nhận lại của nhà cung cấp thường đỡ thiệt hơn giảm giá sâu vào phút cuối.

Đặt hàng lại cho đúng. Một mặt hàng cứ mỗi tuần đều có hàng cận hạn là dấu hiệu đặt quá nhiều hoặc bày sai chỗ. Giảm lượng đặt, đổi kích cỡ đóng gói nhỏ hơn hoặc dời vị trí bày ra chỗ dễ thấy hơn.

Về pháp lý chỉ nắm nguyên tắc. Hàng thực phẩm quá hạn sử dụng không được bán; cách ghi nhãn, cách xử lý hàng quá hạn và trách nhiệm của người bán có quy định riêng. Tra quy định hiện hành về nhãn hàng hoá, an toàn thực phẩm hoặc hỏi cơ quan quản lý tại địa phương, không dựa vào lời truyền miệng.

Hàng đã quá hạn: tách, ghi, rồi mới xử lý

Tách ngay, để chỗ riêng có đánh dấu. Thùng hoặc kệ riêng, ghi rõ "hàng không bán", đặt xa khu bán và xa khu hàng chờ đưa lên kệ. Tránh để chung với hàng khách trả hay hàng chờ đổi, vì dễ lẫn.

Ghi sổ huỷ hàng. Mỗi món một dòng: tên, số lượng, hạn dùng, ngày phát hiện, người phát hiện. Sổ này là căn cứ để chủ cửa hàng tính thiệt hại và đàm phán với nhà cung cấp.

Quyết định xử lý do người có trách nhiệm. Trả nhà cung cấp, huỷ hay xử lý khác đều do chủ cửa hàng hoặc quản lý quyết định, theo thoả thuận với nhà cung cấp và quy định hiện hành. Nhân viên không tự mang về, không cho đi.

Huỷ có người chứng kiến. Nếu huỷ tại cửa hàng, hai người cùng làm và ký vào sổ. Hàng huỷ được làm cho không thể dùng lại trước khi bỏ vào rác theo cách thu gom của địa phương. Về chứng từ khi huỷ hàng, hỏi kế toán của bạn.

Bảng kiểm tuần cho trưởng ca

Trưởng ca dùng bảng này mỗi tuần một lần để chắc rằng lịch kiểm hạn đang chạy đúng, không phải để kiểm lại từng món.

  • Nhóm A đã được kiểm đủ mỗi ngày trong tuần, có chữ ký trong sổ.
  • Nhóm B đã kiểm đủ hai lần; nhóm C đã kiểm đúng dãy theo lịch xoay vòng.
  • Không có món quá hạn nào trên kệ khi kiểm ngẫu nhiên ba vị trí.
  • Hàng cận hạn đều có nhãn màu, nằm phía trước, nhãn không che ngày gốc.
  • Khu hàng quá hạn có đánh dấu, không lẫn với hàng khác.
  • Sổ huỷ hàng ghi đủ dòng; tổng số món huỷ trong tuần đã được báo cho chủ.
  • Mặt hàng có hàng cận hạn ba tuần liền đã được đưa vào danh sách xem lại lượng đặt.
  • Chữ ký trưởng ca, ngày kiểm.

Con số món huỷ mỗi tuần, ghi đều đặn vài tháng, cho bạn một chỉ số đơn giản về sức khoẻ của việc đặt hàng. Không nên đặt mục tiêu "không huỷ món nào", vì mục tiêu đó dễ khiến nhân viên ngại ghi sổ. Mục tiêu đúng là huỷ ít dần và luôn ghi đủ.

Lỗi hay gặp và cách chỉnh mẫu

Lỗi phổ biến nhất là chỉ nhìn hàng phía trước. Hàng phía trước thường là hàng mới vừa châm, trong khi hàng cũ bị đẩy vào trong. Cách sửa đã nằm trong bước 2: luôn lấy món trong cùng ra xem. Lỗi thứ hai là nhãn màu không thống nhất, mỗi người dán một màu; chọn một màu cho cận hạn, ghi trong SOP, mua đúng một loại nhãn.

Lỗi thứ ba là kiểm hạn vào giờ đông khách nên làm vội. Lịch kiểm nhóm A nên đặt trước giờ mở cửa hoặc trong giờ vắng nhất. Lỗi thứ tư là sổ theo dõi chỉ ghi "đã kiểm" mà không ghi số lượng, khiến chủ cửa hàng không biết thực trạng.

Cửa hàng mỹ phẩm, chăm sóc cá nhân nên thêm cột hạn dùng sau khi mở cho hàng thử. Cửa hàng bán đồ ăn chế biến trong ngày thì nhóm A thường cần kiểm theo giờ, không chỉ theo ngày, và phần này gần với quy trình của quán ăn hơn là cửa hàng bán lẻ. Cửa hàng không bán thực phẩm, như văn phòng phẩm hay đồ gia dụng, vẫn nên áp dụng mẫu cho mực, keo dán, pin, hoá phẩm tẩy rửa, chỉ cần gộp hết vào nhóm C và D.

Câu hỏi thường gặp

Hạn sử dụng và ngày "sử dụng tốt nhất trước" khác nhau thế nào khi kiểm?

Hai cách ghi có ý nghĩa khác nhau tuỳ loại hàng và quy định ghi nhãn. Với cửa hàng, cách an toàn là coi ngày ghi trên nhãn là mốc không bán sau ngày đó. Để hiểu đúng từng cách ghi, tra quy định hiện hành về nhãn hàng hoá hoặc hỏi nhà cung cấp.

Có được bán hàng cận hạn giảm giá không?

Hàng còn trong hạn sử dụng thì thường vẫn được bán; giảm giá là quyết định kinh doanh của cửa hàng. Điều cần giữ là thông tin rõ cho khách, không che ngày ghi trên bao bì, bảo quản đúng cách đến lúc bán. Nếu có băn khoăn về quy định, hỏi cơ quan quản lý tại địa phương.

Nhân viên có được mang hàng quá hạn về dùng không?

Mẫu khuyên không. Cho phép mang về dễ tạo động cơ để hàng "tình cờ" quá hạn, và nếu ai đó dùng rồi bị ảnh hưởng sức khoẻ thì cửa hàng khó tránh liên quan. Hàng quá hạn xử lý theo quyết định của chủ và có ghi sổ.

Cửa hàng ít hàng hạn ngắn thì có cần kiểm hằng ngày không?

Không cần. Nếu cửa hàng không có nhóm A, lịch kiểm có thể bắt đầu từ nhóm B hai lần mỗi tuần. Quan trọng là có lịch cố định, có người phụ trách và có sổ, chứ không phải số lần kiểm.

Phát hiện đã bán một món quá hạn cho khách thì làm gì?

Báo chủ cửa hàng ngay. Nếu liên lạc được với khách thì chủ động xin lỗi, đề nghị đổi hoặc hoàn tiền và dặn khách không dùng món đó. Nếu khách có dấu hiệu khó chịu sau khi dùng thì khuyên khách đến cơ sở y tế, gọi 115 khi cần. Sau đó xem lại vì sao món đó lọt qua lịch kiểm.

Mất bao lâu để kiểm hạn một cửa hàng tạp hoá nhỏ?

Nếu chia nhóm đúng, lượt kiểm nhóm A mỗi sáng thường chỉ mất vài phút vì số mặt hàng ít. Các nhóm còn lại chia ra theo tuần nên mỗi lượt chỉ một hai dãy. Tổng thời gian cụ thể phụ thuộc số mặt hàng, nên đo vài lần đầu để xếp lịch cho hợp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138