KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP cửa hàng bán lẻ

Mẫu SOP kiểm kê hàng định kỳ tại cửa hàng: đếm nhóm mỗi tuần, đếm toàn bộ cuối quý

Mẫu quy trình kiểm kê cho cửa hàng bán lẻ nhỏ: đếm nhóm hàng mỗi tuần, đếm toàn bộ cuối quý, chuẩn bị, đếm theo cặp, phiếu đếm và xử lý chênh lệch.

Two Vietnamese staff in a closed convenience store in Quy Nhon at night, one counting bottles on a shelf, the other holding a clipboard with blank paper, seen from behind

Mẫu SOP kiểm kê hàng định kỳ tại cửa hàng kết hợp hai nhịp: mỗi tuần đếm một nhóm hàng nhỏ để phát hiện chênh lệch sớm, và mỗi quý đếm toàn bộ để chốt số tồn chính thức. Đếm theo cặp, một người đếm một người ghi; chênh lệch được đếm lại trước khi tìm nguyên nhân; số liệu trong sổ chỉ được điều chỉnh khi có chữ ký của chủ.

Mẫu này viết cho cửa hàng bán lẻ có hàng nằm chủ yếu trên kệ khu bán và một kho nhỏ phía sau, không có bộ phận kho riêng. Kho lớn, kho lạnh và kiểm kê kho cuối tháng của cơ sở có kho riêng thuộc một quy trình khác. Đây là mẫu tham khảo, chỉnh theo cơ sở của bạn; phần hạch toán chênh lệch vào sổ sách kế toán bạn hỏi kế toán, bài chỉ dừng ở mức nghiệp vụ tại cửa hàng.

Hai nhịp kiểm kê: so sánh nhanh

Nhiều cửa hàng nhỏ chỉ kiểm kê toàn bộ mỗi năm một lần, nên khi phát hiện hụt thì đã quá muộn để biết hụt từ lúc nào. Kết hợp hai nhịp giúp bạn vừa phát hiện sớm vừa có số chốt chính thức.

Tiêu chíĐếm theo nhóm mỗi tuầnĐếm toàn bộ cuối quý
Phạm viMột nhóm hàng, khoảng một hai dãy kệToàn bộ hàng trong cửa hàng và kho nhỏ
Thời điểmGiờ vắng khách, không cần đóng cửaNgoài giờ bán hoặc đóng cửa vài giờ
Người làmHai người trong caToàn bộ nhân viên, chủ có mặt
Mục đíchPhát hiện chênh lệch sớm, nhất là nhóm hàng giá trị cao, dễ mấtChốt số tồn chính thức, đối chiếu sổ sách
Thứ tự chọn nhómXoay vòng, nhóm giá trị cao hoặc hay lệch được đếm dày hơnKhông áp dụng
Xử lý chênh lệchĐếm lại, ghi nhận, tìm nguyên nhân trong tuầnĐếm lại, lập biên bản, chủ ký điều chỉnh

Nhóm hàng giá trị cao, nhỏ gọn như mỹ phẩm, pin, phụ kiện điện thoại, rượu, sữa bột thường là nơi chênh lệch xuất hiện trước. Đặt các nhóm này vào lịch đếm hai tuần một lần thay vì chờ đến lượt xoay vòng.

Chuẩn bị trước buổi kiểm kê toàn bộ

Kiểm kê thất bại thường vì chuẩn bị kém chứ không phải vì đếm sai. Danh sách dưới đây làm trong vài ngày trước buổi kiểm kê.

  • Chốt ngày giờ, báo nhân viên; nếu phải đóng cửa thì niêm yết cho khách biết trước.
  • Hẹn nhà cung cấp không giao hàng trong buổi kiểm kê; hàng đến sát giờ thì để riêng, chưa nhập.
  • Xử lý xong khu hàng chờ: hàng hỏng đã có biên bản, hàng khách trả đã có phiếu, hàng chờ trả nhà cung cấp để riêng, ghi rõ không đếm vào tồn bán.
  • Sắp gọn kho nhỏ, mỗi kệ kho đánh số trùng với dãy kệ ngoài khu bán.
  • In danh sách hàng theo từng dãy kệ, theo đúng thứ tự hàng nằm trên kệ, cột số lượng để trống.
  • Chia cặp đếm và giao dãy kệ cho từng cặp; mỗi cặp một bút màu khác để biết ai ghi.
  • Chốt bán hàng trước giờ đếm: in báo cáo bán hàng, mọi giao dịch sau giờ chốt để riêng.
  • Chuẩn bị nhãn dán nhỏ để đánh dấu ô kệ đã đếm.

Mục "in danh sách theo đúng thứ tự trên kệ" tốn công chuẩn bị nhưng rút ngắn rất nhiều thời gian đếm. Người đếm đi một mạch từ trái sang phải, không phải lật tìm tên hàng trong danh sách xếp theo chữ cái. Cửa hàng chưa có danh sách như vậy thì lần kiểm kê đầu tiên chính là lúc tạo ra nó.

Các bước đếm một dãy kệ

Cách đếm theo cặp làm chậm hơn đếm một mình một chút, nhưng sai sót giảm hẳn vì người ghi không phải nhớ số, người đếm không phải cầm bút.

  1. Cặp đếm nhận danh sách dãy kệ của mình, ghi tên hai người và giờ bắt đầu.
  2. Người đếm đọc tên hàng và số lượng từng ô, từ trên xuống, từ trái sang phải; với thùng nguyên đai thì đếm số thùng nhân quy cách, có mở ngẫu nhiên một thùng để kiểm.
  3. Người ghi chép số vào cột, đọc lại số vừa ghi để người đếm xác nhận.
  4. Hàng có trên kệ mà không có trong danh sách thì ghi ở cuối trang, không bỏ qua.
  5. Đếm xong ô nào dán nhãn nhỏ đánh dấu ô đó để không đếm trùng hoặc sót.
  6. Hết dãy, hai người cùng ký cuối trang, ghi giờ kết thúc.
  7. Người kiểm tra độc lập chọn ngẫu nhiên vài mặt hàng trong dãy để đếm lại; khớp thì nhận trang, không khớp thì cặp đó đếm lại cả phần liên quan.
  8. Sau khi mọi dãy xong, gộp số kho nhỏ và số kệ cho cùng một mặt hàng, rồi mới so với số trên sổ.

Bước 8 có một quy tắc quan trọng: không cho cặp đếm xem số trên sổ trước khi đếm. Biết trước con số, người ta có xu hướng đếm cho ra con số đó. Đếm "mù" rồi mới so sánh thì chênh lệch mới là chênh lệch thật.

Lập lịch xoay vòng cho nhịp đếm hằng tuần

Nhịp hằng tuần chỉ có tác dụng khi có lịch rõ. Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho một cửa hàng tạp hoá có tám dãy kệ, chia thành sáu nhóm; bạn thay tên nhóm theo cách chia hàng của cửa hàng mình.

TuầnNhóm đếmGhi chú
Tuần 1Nhóm giá trị cao (sữa bột, rượu, mỹ phẩm) và đồ uốngNhóm giá trị cao đếm lại mỗi hai tuần
Tuần 2Bánh kẹo, đồ ăn vặtHay lệch do bán nhầm mã giữa các vị
Tuần 3Nhóm giá trị cao và gia vị, đồ khôGộp với kiểm hạn sử dụng nhóm C
Tuần 4Hoá phẩm, đồ dùng gia đìnhKiểm thêm hàng rò rỉ, bao bì hỏng
Tuần 5Nhóm giá trị cao và mì gói, đồ hộpHàng thùng: đếm thùng, mở ngẫu nhiên
Tuần 6Văn phòng phẩm, hàng lặt vặtNhiều mã nhỏ, đếm chậm hơn

Mỗi lượt đếm nhóm chỉ nên mất khoảng nửa giờ, làm vào giờ vắng khách. Kết quả ghi vào một trang riêng của sổ kiểm kê: ngày, nhóm, số mặt hàng đếm, số mặt hàng lệch, nguyên nhân tìm được. Sau một quý, trang này cho bạn bức tranh rõ ràng về nhóm nào hay lệch, để khi kiểm kê toàn bộ cuối quý, bạn biết dồn sự chú ý vào đâu và chuẩn bị thêm người cho dãy nào.

Phiếu đếm mẫu

Phiếu đếm có thể là bản in danh sách hàng theo dãy, thêm các cột dưới đây. Một trang cho một đoạn kệ, không dồn quá nhiều mặt hàng một trang.

CộtGhi gì
Vị tríDãy, tầng, ô — theo đánh số kệ của cửa hàng
Tên hàng, quy cáchNhư trong danh sách hàng của phần mềm bán hàng hoặc sổ
Số đếm khu bánSố đơn vị bán lẻ
Số đếm kho nhỏGhi riêng, cộng sau
Ghi chúHàng hỏng thấy khi đếm, hàng sai chỗ, hàng không có trong danh sách
Chữ kýNgười đếm, người ghi, người kiểm tra lại

Cột ghi chú thường thu được nhiều thông tin nhất trong cả buổi kiểm kê: hàng hỏng chưa ai ghi biên bản, hàng nằm sai dãy, hàng mới về chưa được nhập. Sau buổi kiểm kê, gom các ghi chú này lại và giao người xử lý từng việc.

Xử lý chênh lệch: đếm lại trước, tìm nguyên nhân sau

Đếm lại bởi một cặp khác. Mọi mặt hàng lệch quá mức chủ cửa hàng đặt ra đều được đếm lại bởi cặp khác trước khi ghi nhận. Một phần đáng kể chênh lệch biến mất ở bước này vì đếm sót ở kho nhỏ hoặc hàng nằm sai dãy.

Tìm nguyên nhân trong sổ sách trước khi nghĩ đến mất trộm. Những nguyên nhân hay gặp: nhập hàng sai số lượng, bán nhầm mã giữa hai món giống nhau, hàng hỏng chưa ghi biên bản, hàng khách trả chưa nhập lại, hàng đổi giữa các quy cách. Kiểm từng khả năng theo danh sách này.

Không quy lỗi khi chưa có căn cứ. Không nêu tên nhân viên nào trong biên bản chênh lệch khi chưa có bằng chứng. Nghi ngờ thất thoát thì xử lý theo quy trình phòng thất thoát, không xử lý bằng lời nói trong buổi kiểm kê.

Điều chỉnh sổ có chữ ký. Sau khi đã đếm lại và tra nguyên nhân, chênh lệch còn lại được lập thành biên bản, chủ cửa hàng ký duyệt rồi mới điều chỉnh số tồn. Việc hạch toán chênh lệch vào sổ sách và chứng từ cần lưu, hỏi kế toán của bạn.

Ghi lại để lần sau sửa gốc. Mỗi nguyên nhân tìm ra là một việc cần sửa: nhập hàng kiểm kỹ hơn, tách hai mã hàng giống nhau, nhắc ghi biên bản hàng hỏng. Ghi các việc này vào biên bản để lần kiểm kê sau kiểm xem đã sửa chưa.

Lỗi hay gặp khi kiểm kê ở cửa hàng nhỏ và cách chỉnh mẫu

Lỗi đầu tiên là vừa bán vừa đếm toàn bộ. Hàng ra vào trong lúc đếm làm số liệu vô nghĩa. Nếu không thể đóng cửa, chia buổi kiểm kê toàn bộ thành vài tối sau giờ đóng cửa, mỗi tối vài dãy, và chốt báo cáo bán hàng riêng cho từng tối.

Lỗi thứ hai là để một người đếm một mình cả cửa hàng. Người đó mệt, sai, và nếu có chênh lệch thì không ai đối chứng. Lỗi thứ ba là coi kiểm kê là việc của chủ; nhân viên chỉ được gọi đến đếm mà không biết kết quả. Sau mỗi lần kiểm kê, chia sẻ với nhân viên những nguyên nhân chênh lệch đã tìm ra và việc sẽ sửa, để mọi người thấy công sức của mình có ý nghĩa.

Cửa hàng rất nhỏ, dưới vài trăm mặt hàng, có thể bỏ nhịp hằng tuần và chỉ đếm toàn bộ mỗi tháng. Cửa hàng có hàng giá trị cao như mỹ phẩm, điện thoại phụ kiện nên đếm nhóm giá trị cao mỗi ngày lúc đóng cửa, gộp vào SOP đóng cửa. Cửa hàng chuyển từ sổ tay sang phần mềm bán hàng thì lần kiểm kê toàn bộ đầu tiên chính là bước nhập số tồn ban đầu, cần làm kỹ hơn mọi lần sau.

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng nhỏ có cần kiểm kê nếu đã dùng phần mềm bán hàng?

Cần. Phần mềm chỉ ghi số theo những gì được nhập và bán qua máy; hàng hỏng chưa ghi, hàng nhập sai, hàng mất đều không hiện ra cho đến khi đếm thật. Kiểm kê là cách duy nhất biết số trên máy có khớp với kệ hay không.

Kiểm kê toàn bộ mất bao lâu?

Phụ thuộc số mặt hàng, số người và mức chuẩn bị. Lần đầu thường lâu hơn hẳn vì phải tạo danh sách theo kệ. Sau vài lần, khi kệ đã đánh số và danh sách đã có, thời gian rút ngắn đáng kể. Nên đo thực tế lần đầu để lên lịch cho các lần sau.

Chênh lệch bao nhiêu là chấp nhận được?

Không có con số chung cho mọi cửa hàng. Chủ cửa hàng nên đặt một ngưỡng theo nhóm hàng, ví dụ giả định ngưỡng chặt hơn cho hàng giá trị cao. Quan trọng hơn ngưỡng là xu hướng: chênh lệch tăng dần qua các lần đếm là dấu hiệu cần xem lại quy trình.

Có nên báo trước cho nhân viên ngày kiểm kê nhóm hằng tuần?

Kiểm kê toàn bộ cần báo trước để chuẩn bị. Đếm nhóm hằng tuần thì có thể chọn nhóm vào ngày đếm, không báo trước nhóm nào, để số liệu phản ánh đúng tình trạng hằng ngày. Cách này không nhằm bắt lỗi mà để số liệu có giá trị.

Hàng ký gửi có đếm vào tồn kho của cửa hàng không?

Hàng ký gửi thuộc sở hữu của bên gửi, nên đếm riêng và đối chiếu với sổ ký gửi, không cộng vào tồn của cửa hàng. Đánh dấu khu vực hoặc ghi rõ trong danh sách để người đếm không lẫn.

Sau kiểm kê có cần thông báo kết quả cho nhân viên không?

Nên thông báo ở mức tổng quát: chênh lệch nhiều hay ít, nguyên nhân chính đã tìm ra và việc sẽ sửa. Không công bố số liệu kèm tên người khi chưa có căn cứ. Chia sẻ đúng cách giúp nhân viên hiểu vì sao cần ghi biên bản hàng hỏng và nhập hàng cẩn thận.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138