Ở văn phòng nhỏ, số máy bàn chung là cánh cửa thứ hai của công ty, và cũng là cánh cửa hay bị bỏ ngỏ nhất. Máy reo, ai gần thì nhấc, nói vài câu, hứa "để em báo lại", ghi lên mẩu giấy nhớ, rồi mẩu giấy rơi dưới gầm bàn. Khách gọi lại lần hai thì đã bực, lần ba thì họ gọi sang nơi khác.
Mẫu SOP dưới đây chia việc nghe điện thoại thành năm phần: ai nghe, chào ra sao, chuyển máy thế nào, ghi lời nhắn vào đâu, và ai gọi lại trong bao lâu. Kèm theo là phiếu lời nhắn sáu ô, câu nói mẫu cho từng tình huống, bảng kiểm cuộc gọi nhỡ cuối ngày và các lỗi thường gặp. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn, nhất là phần câu chào và mốc thời gian gọi lại.
Phạm vi của mẫu: máy chung, máy lẻ và điện thoại di động công ty
Mẫu áp dụng cho mọi cuộc gọi vào số chung của văn phòng — số in trên danh thiếp, hoá đơn, trang giới thiệu — và cho máy lẻ khi người được gọi vắng mặt mà người khác nghe hộ. Nếu văn phòng dùng một điện thoại di động chung thay cho máy bàn, mẫu vẫn dùng được, chỉ thêm phần ai giữ máy theo ca và sạc máy lúc nào.
Mẫu không quy định cách nói chuyện chuyên môn với khách, cách tư vấn hay chốt đơn qua điện thoại; những việc đó thuộc quy trình bán hàng. Mục đích ở đây hẹp và rõ: mọi cuộc gọi vào số chung đều được nghe trong vài hồi chuông, người gọi biết mình đang nói chuyện với ai, việc của họ được chuyển đến đúng người, và nếu chưa giải quyết được ngay thì có người gọi lại trong thời hạn đã hứa.
Người làm chính thường là nhân viên hành chính. Người dự phòng ghi tên cụ thể, theo thứ tự: người thứ nhất nghe khi người làm chính bận máy khác hoặc đang tiếp khách, người thứ hai nghe khi cả hai người trước đều vắng. Ghi thứ tự giúp tránh cảnh ba người cùng nhìn nhau chờ người kia nhấc máy.
Các bước nghe một cuộc gọi vào số chung
Viết thành câu ngắn, dán cạnh máy. Người mới chỉ cần đọc hai lần là thuộc.
- Nhấc máy trước hồi chuông thứ tư. Đang dở việc thì đặt việc xuống; đang nói chuyện với đồng nghiệp thì dừng lại.
- Chào bằng câu cố định. Gồm tên văn phòng, tên mình, lời mời: "Công ty Minh An xin nghe, em là Lan, anh chị cần gặp ai ạ?" Câu chào thống nhất cho mọi người nghe máy.
- Hỏi tên người gọi và việc cần. Nếu người gọi không xưng tên, hỏi lịch sự: "Dạ, cho em xin tên anh chị để báo lại ạ."
- Quyết định ngay một trong ba hướng. Tự trả lời được (giờ làm việc, địa chỉ, nhận hồ sơ) thì trả lời; cần người khác thì chuyển máy; người đó vắng thì ghi lời nhắn.
- Chuyển máy có báo trước. Nói với người gọi "em chuyển máy cho chị Hà, anh chờ một chút ạ", rồi báo chị Hà ai gọi, việc gì, trước khi nối máy. Không chuyển "mù" để người nhận phải hỏi lại từ đầu.
- Nếu người cần gặp vắng, ghi phiếu lời nhắn. Đủ sáu ô (xem bảng dưới), đọc lại số điện thoại cho người gọi xác nhận.
- Hứa một mốc gọi lại cụ thể và trong khả năng. "Trong buổi chiều nay" tốt hơn "sớm nhất có thể"; không hứa thay người khác một giờ chính xác nếu chưa hỏi họ.
- Chào kết thúc và để người gọi cúp máy trước.
- Giao phiếu cho người nhận trong vòng mười lăm phút. Đặt vào khay lời nhắn hoặc gửi tin nhắn nội bộ có đủ nội dung phiếu; người nhận xác nhận đã đọc.
Bước năm là bước hay bị bỏ nhất, và cũng là bước làm khách khó chịu nhất: họ đã kể hết câu chuyện một lần, máy chuyển đi, lại phải kể lại. Chỉ cần hai câu báo trước là người nhận cầm máy đã biết mình đang nói với ai.
Phiếu lời nhắn sáu ô
Phiếu nên in sẵn thành tập nhỏ hoặc mở sẵn một bảng tính dùng chung, mỗi dòng một cuộc gọi. Đừng dùng giấy nhớ rời: giấy nhớ không có ô, người ghi sẽ quên đúng thứ quan trọng.
| Ô | Ghi gì | Lưu ý |
|---|---|---|
| 1. Thời điểm | Ngày, giờ, phút nhận cuộc gọi | Để biết đã quá hạn gọi lại hay chưa |
| 2. Người gọi | Họ tên, đơn vị, quan hệ (khách mới, khách cũ, đối tác, cơ quan) | Viết đúng tên, hỏi lại nếu chưa rõ |
| 3. Cách liên lạc lại | Số điện thoại hoặc kênh người gọi muốn được liên lạc | Đọc lại từng nhóm số cho người gọi xác nhận |
| 4. Gặp ai | Người được tìm gặp | Nếu người gọi không biết tên, ghi bộ phận |
| 5. Nội dung | Việc cần, một đến ba câu, giữ nguyên ý người gọi | Không tự diễn giải, không thêm nhận xét |
| 6. Đã hứa gì | Mốc gọi lại đã hứa, người ghi phiếu ký tên | Người nhận đánh dấu khi đã gọi lại |
Ô số sáu là ô biến tờ giấy thành cam kết. Khi cuối ngày rà lại, chỉ cần nhìn ô này là biết cuộc gọi nào đã xong, cuộc nào còn treo. Phiếu đã xử lý cất theo tháng; phiếu có số điện thoại và tên người là dữ liệu cá nhân, đủ thời gian cần dùng thì huỷ, không để chồng giấy trên bàn ai cũng đọc được.
Câu nói mẫu cho những tình huống khó
Người được tìm đang họp. "Dạ, anh Minh đang họp đến khoảng ba giờ. Em ghi lời nhắn và anh ấy gọi lại cho anh chị trong chiều nay được không ạ?" Không nói "anh ấy đang bận" trống không, nghe như từ chối.
Người gọi đòi gặp giám đốc ngay. "Dạ, em hiểu anh cần trao đổi gấp. Anh cho em biết sơ qua nội dung để em báo đúng người có thể giải quyết ngay ạ." Văn phòng nên thống nhất trước loại việc nào được chuyển thẳng giám đốc.
Khách gọi để phàn nàn. Nghe hết, không ngắt lời, không tranh cãi, ghi đủ nội dung vào phiếu, nói rõ người phụ trách sẽ liên hệ trong thời hạn cụ thể. Chuyển phiếu ngay, đánh dấu ưu tiên.
Người lạ hỏi thông tin nội bộ. Ai hỏi số di động riêng, lịch đi công tác, lương thưởng hay thông tin khách hàng của công ty thì không cung cấp qua điện thoại. Câu mẫu: "Thông tin này em không cung cấp qua điện thoại được, anh chị để lại số, người phụ trách sẽ liên hệ ạ." Cuộc gọi tự xưng ngân hàng, cơ quan chức năng đòi chuyển tiền hay đọc mã xác thực thì cúp máy và báo quản lý.
Gọi nhầm số hoặc chào hàng. Lịch sự, ngắn: "Dạ, bên em chưa có nhu cầu, cảm ơn anh chị." Không cần ghi phiếu, trừ khi văn phòng đang tìm nhà cung cấp loại đó.
Bảng kiểm cuộc gọi nhỡ và lời nhắn cuối ngày
Mười phút trước giờ tan, người làm chính rà theo bảng dưới. Mục tiêu là không có lời nhắn nào qua đêm mà không ai biết.
| Việc kiểm | Cách làm | Đạt khi |
|---|---|---|
| Cuộc gọi nhỡ trên máy chung | Xem nhật ký cuộc gọi trên máy | Mọi cuộc nhỡ trong giờ làm đã được gọi lại hoặc ghi lý do không gọi |
| Phiếu lời nhắn trong ngày | Lật tập phiếu hoặc lọc bảng tính theo ngày | Ô "đã hứa gì" đều có dấu đã xử lý |
| Lời nhắn chưa xử lý | Hỏi trực tiếp người nhận | Người nhận xác nhận sẽ gọi trước giờ nào ngày mai |
| Lời nhắn của người nghỉ phép | Xem người vắng trong ngày | Đã chuyển cho người thay theo bảng bàn giao |
| Chế độ ngoài giờ | Bật lời chào ngoài giờ hoặc chuyển hướng nếu có | Gọi thử từ máy di động nghe đúng lời chào |
Nếu văn phòng có lời chào tự động ngoài giờ, nội dung chỉ cần giờ làm việc và lời mời gọi lại; không đọc số di động riêng của ai trong đó.
Lỗi hay gặp và cách sửa trong mẫu
Mỗi người chào một kiểu. Người nói "alo", người nói tên công ty, người chỉ "dạ". Sửa: in câu chào lên tờ dán cạnh máy, nhắc trong tuần đầu.
Ghi số điện thoại sai một chữ số. Sửa: bắt buộc đọc lại số theo từng nhóm, thêm một dòng nhỏ dưới ô số ba.
Lời nhắn đến tay người nhận khi đã muộn. Phiếu nằm trên bàn người ghi tới chiều. Sửa: đặt mốc mười lăm phút ở bước chín và đặt khay lời nhắn ở chỗ ai cũng đi qua.
Hứa gọi lại rồi không ai gọi. Người nhận nghĩ người ghi phiếu sẽ theo dõi, người ghi phiếu nghĩ đã giao là xong. Sửa: ghi rõ trong phần đầu mẫu "người nhận phiếu chịu trách nhiệm gọi lại, người làm chính rà cuối ngày".
Ba người cùng không nghe máy. Sửa: phần người dự phòng ghi thứ tự, không ghi "mọi người".
Chỉnh mẫu và giữ cho nó sống
Mỗi văn phòng có nhịp gọi khác nhau. Văn phòng kế toán dịch vụ đông cuộc gọi vào cuối tháng và mùa quyết toán; công ty thương mại đông buổi sáng. Hãy đếm thử số cuộc gọi trong hai tuần — chỉ cần đánh dấu gạch trên một tờ giấy theo từng buổi — để quyết định người dự phòng cần sẵn vào buổi nào và mốc gọi lại bao lâu là thực tế.
Nếu đa số cuộc gọi hỏi cùng vài câu, như giờ làm việc, địa chỉ, hồ sơ cần mang theo, hãy viết sẵn câu trả lời chuẩn vào cuối tờ SOP. Người nghe máy trả lời giống nhau, khách không nghe hai thông tin khác nhau từ hai người.
Khi thay đổi số máy, giờ làm việc hay người phụ trách, sửa ngay vào SOP, tăng số phiên bản, thay tờ dán cạnh máy. Một tờ SOP cũ còn dán trên tường nguy hiểm hơn không có tờ nào, vì người mới sẽ tin nó. Cứ ba tháng, người quản lý văn phòng gọi thử vào số chung một lần như khách lạ để nghe xem quy trình đang chạy thật đến đâu.
Câu hỏi thường gặp
Có cần ghi âm cuộc gọi vào số chung không?
Không bắt buộc với đa số văn phòng nhỏ. Nếu muốn ghi âm, cần thông báo cho người gọi biết cuộc gọi được ghi lại và xác định rõ mục đích, thời hạn giữ, ai được nghe. Hãy tra quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân hoặc hỏi người tư vấn pháp lý trước khi bật.
Gọi lại khách trong bao lâu là hợp lý?
Tuỳ nhịp làm việc của văn phòng. Một mốc thông dụng là trong cùng buổi với việc thường và trong một giờ với khách phàn nàn. Quan trọng hơn con số là giữ đúng mốc đã hứa với từng người gọi, nên mẫu yêu cầu ghi mốc đã hứa vào phiếu.
Dùng bảng tính chung thay phiếu giấy có được không?
Được, miễn là đủ sáu cột như phiếu giấy, người nhận được báo khi có dòng mới, và bảng chỉ chia sẻ cho người trong văn phòng. Bảng tính có lợi là lọc được lời nhắn quá hạn; phiếu giấy có lợi là ghi nhanh khi đang cầm máy.
Nhân viên mới chưa biết ai làm việc gì thì chuyển máy thế nào?
Dán cạnh máy một bảng nhỏ: loại việc và người phụ trách, ví dụ hoá đơn thì kế toán, giao hàng thì người phụ trách kho, hợp đồng thì trưởng nhóm kinh doanh. Không chắc thì ghi lời nhắn, không đoán rồi chuyển sai người.
Người gọi tự xưng cơ quan nhà nước đề nghị cung cấp thông tin thì sao?
Lịch sự xin tên, đơn vị, số điện thoại cơ quan, nội dung cần, rồi báo người quản lý văn phòng. Không cung cấp thông tin nội bộ, thông tin khách hàng hay mã xác thực qua cuộc gọi. Người quản lý kiểm tra lại qua kênh chính thức của cơ quan đó trước khi trả lời.