KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP bán hàng và chăm sóc khách

Quy trình bán hàng cho khách sỉ: mẫu SOP nhận đơn, báo giá, giao hàng và công nợ

Mẫu SOP bán sỉ cho cửa hàng nhỏ: điều kiện thành khách sỉ, bảng giá theo bậc, nhận và xác nhận đơn sỉ, giao hàng, theo dõi công nợ và chăm sóc đại lý.

Warehouse corner of a small dried goods shop in An Giang, two workers stacking sealed sacks onto a hand truck for a wholesale buyer, wide shot, late afternoon dust in the light

Quy trình bán hàng cho khách sỉ là bộ quy tắc riêng cho những khách mua số lượng lớn để bán lại hoặc dùng cho cơ sở của họ: ai được tính là khách sỉ, giá theo bậc nào, nhận đơn và xác nhận ra sao, giao hàng thế nào, và công nợ được theo dõi, đối chiếu, thu hồi theo lịch nào. Khách sỉ thường ít người nhưng chiếm phần lớn doanh thu, và một sai sót về giá hay công nợ với họ tốn kém hơn nhiều so với khách lẻ.

Mẫu dưới đây dành cho cửa hàng nhỏ vừa bán lẻ vừa bán sỉ: tiệm đồ khô, cửa hàng vật tư, xưởng làm bánh giao cho quán, cửa hàng văn phòng phẩm giao cho trường học, công ty. Phần hoá đơn và thuế chỉ ở mức nguyên tắc; cách xuất hoá đơn cho đơn sỉ, chứng từ công nợ nên hỏi người làm kế toán hoặc cơ quan thuế theo quy định hiện hành. Mọi con số trong bài là ví dụ giả định.

Điều kiện thành khách sỉ và bảng giá theo bậc

Ghi rõ điều kiện giúp nhân viên trả lời thống nhất khi có người hỏi “mua bao nhiêu thì được giá sỉ”, và tránh chuyện mỗi người báo một giá. Ví dụ giả định cho một cửa hàng đồ khô:

BậcĐiều kiệnGiá áp dụngThanh toán
Khách lẻDưới ngưỡng sỉGiá niêm yếtTrả ngay
Sỉ bậc 1Từ 20 kg hoặc 2.000.000 đồng mỗi đơnGiảm theo tỷ lệ đã công bốTrả ngay hoặc chuyển khoản khi nhận
Sỉ bậc 2Mua đều hằng tháng, tổng tháng trên ngưỡngGiảm thêm theo tỷ lệCó thể cho nợ ngắn theo hạn mức
Đại lýCó thoả thuận bằng văn bảnTheo thoả thuậnTheo hạn mức và hạn trả đã ký

Bảng giá sỉ nên có ngày áp dụng và chỉ một người được quyền sửa. Khi giá nhập thay đổi, báo trước cho khách sỉ một khoảng thời gian hợp lý, ghi rõ ngày giá mới bắt đầu. Đơn đã xác nhận trước ngày đó giữ giá cũ — quy tắc này nên viết trong SOP để không phải tranh cãi mỗi lần đổi giá.

Đừng để nhân viên tự giảm thêm cho khách sỉ ngoài bảng. Mọi ngoại lệ đi qua chủ cửa hàng và ghi vào hồ sơ khách, vì khách sỉ nói chuyện với nhau và một ngoại lệ không ghi chép sẽ thành yêu cầu của cả nhóm.

Hồ sơ một khách sỉ cần những gì

Khác khách lẻ, mỗi khách sỉ nên có một hồ sơ riêng, giữ ở chỗ của cửa hàng. Hồ sơ gồm:

  • Tên cơ sở và người liên hệ, có người liên hệ dự phòng khi người chính vắng.
  • Thông tin xuất hoá đơn nếu khách cần, do khách cung cấp và tự chịu trách nhiệm về tính chính xác; kiểm lại mỗi khi khách báo thay đổi.
  • Địa chỉ giao hàng và giờ nhận hàng: nhiều quán chỉ nhận hàng trước giờ mở cửa, nhiều trường học không nhận vào giờ nghỉ.
  • Bậc giá và điều kiện thanh toán đang áp dụng, kèm ngày bắt đầu.
  • Hạn mức nợ nếu có: tối đa bao nhiêu tiền, trong bao nhiêu ngày.
  • Lịch sử đơn và ghi chú đặc biệt: loại hàng hay đặt, yêu cầu đóng gói, lần giao bị lỗi trước đây.
  • Thoả thuận bằng văn bản với đại lý: bản lưu, ngày ký, ngày hết hạn.

Hồ sơ chỉ chứa thông tin cần cho việc mua bán. Số điện thoại, địa chỉ của người liên hệ là thông tin cá nhân; chỉ người phụ trách khách sỉ và người giao hàng được xem phần cần thiết, không chia ra nhóm trò chuyện chung.

Các bước nhận và xử lý một đơn sỉ

Đơn sỉ có giá trị lớn nên mỗi bước đều để lại dấu vết bằng chữ.

  1. Nhận đơn bằng chữ. Đơn đặt qua điện thoại thì người nhận chép lại và gửi tin nhắn cho khách xác nhận. Không xử lý đơn sỉ chỉ dựa vào lời nói.
  2. Kiểm tồn kho trước khi hứa. Hỏi kho có đủ hàng không, nếu thiếu thì báo khách ngay: giao phần có trước hay chờ đủ.
  3. Báo giá theo bậc và xin xác nhận. Gửi bảng tính gồm từng mặt hàng, số lượng, đơn giá theo bậc, chiết khấu, phí giao nếu có, tổng tiền, hạn thanh toán. Chờ khách xác nhận bằng chữ.
  4. Kiểm hạn mức nợ. Nếu đơn này cộng với nợ hiện tại vượt hạn mức, không tự giao; báo chủ cửa hàng quyết và báo khách thanh toán bớt trước.
  5. Chuẩn bị hàng và phiếu giao. Phiếu giao ghi từng dòng hàng, số lượng, có chỗ cho người nhận ký. Người chuẩn bị và người kiểm nên là hai người khi đơn lớn.
  6. Giao và lấy chữ ký nhận. Người nhận phía khách kiểm số lượng, ký phiếu. Thiếu hay lỗi thì ghi ngay trên phiếu, cả hai bên cùng ký.
  7. Ghi công nợ hoặc ghi thu. Nhập đơn vào sổ công nợ của khách với ngày giao, số tiền, hạn trả, mã phiếu giao.

Bước 6 là chỗ hay bị làm qua loa vì người giao vội và khách quen. Nhưng không có chữ ký trên phiếu giao, khi khách báo thiếu một bao hàng ba ngày sau, cửa hàng không có gì để đối chiếu ngoài trí nhớ của hai người.

Theo dõi và đối chiếu công nợ

Công nợ là chỗ cửa hàng nhỏ dễ mất tiền nhất khi bán sỉ, không phải vì khách gian, mà vì sổ sách không rõ. Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho khách nợ theo tháng.

Thời điểmViệc làmNgười làm
Mỗi lần giaoGhi đơn vào sổ công nợ, đính kèm phiếu giao có chữ kýNgười giao hoặc người phụ trách khách sỉ
Mỗi lần khách trả tiềnGhi khoản trả, trừ vào đơn cũ nhất trước, báo khách số nợ còn lạiThu ngân hoặc người giữ tài khoản
Cuối thángGửi bảng đối chiếu công nợ: danh sách đơn, khoản đã trả, số còn nợNgười phụ trách khách sỉ
Vài ngày sau khi gửiKhách xác nhận hoặc chỉ ra chỗ chênh, hai bên cùng soátNgười phụ trách và khách
Trước hạn trả vài ngàyNhắc nhẹ số tiền và hạnNgười phụ trách khách sỉ
Quá hạnNhắc lần hai, tạm ngừng giao thêm theo chính sách, báo chủ cửa hàngNgười phụ trách, chủ cửa hàng quyết

Bảng đối chiếu cuối tháng có xác nhận của khách là tài liệu quan trọng nhất của quan hệ bán sỉ. Nó khép từng tháng lại, để chênh lệch nhỏ được sửa ngay thay vì dồn qua nhiều tháng thành một con số không ai nhớ từ đâu ra. Với khoản nợ quá hạn lâu và lớn, nên hỏi người có chuyên môn pháp lý về cách làm phù hợp trước khi có bước mạnh hơn.

Chăm sóc khách sỉ khác chăm sóc khách lẻ

Báo trước mọi thay đổi. Đổi giá, đổi quy cách đóng gói, hết hàng dài ngày, nghỉ lễ — khách sỉ cần biết sớm để lên kế hoạch cho cơ sở của họ. Một tin nhắn báo trước một tuần có giá trị hơn mọi lời xin lỗi sau đó.

Một người phụ trách cố định. Khách sỉ nên có một đầu mối ở cửa hàng, biết thói quen đặt hàng, biết lịch nhận hàng. Khi người đó nghỉ phép, ghi rõ người thay và báo khách.

Hỏi thăm theo chu kỳ đặt hàng. Khách hay đặt mỗi tuần mà tuần này chưa đặt, một tin hỏi thăm giúp phát hiện sớm khách đang gặp khó hay đang chuyển sang nơi khác. Hỏi để hiểu, không để ép đơn.

Xử lý lỗi nhanh hơn khách lẻ. Hàng lỗi với khách sỉ ảnh hưởng tới chính khách của họ. Ưu tiên đổi bù trong đơn kế tiếp hoặc giao bù riêng, theo quy trình xử lý khiếu nại nhưng thời hạn ngắn hơn.

Không bán lẻ cạnh tranh với khách sỉ của mình một cách thiếu minh bạch. Nếu cửa hàng vừa bán sỉ cho tiệm nhỏ vừa bán lẻ cùng khu vực, nên có quy tắc giá lẻ rõ ràng để khách sỉ không thấy bị cạnh tranh bằng giá thấp hơn giá họ mua.

Bảng kiểm cuối tháng cho người phụ trách khách sỉ

Mỗi cuối tháng, người phụ trách khách sỉ đi qua bảng này cho từng khách và báo chủ cửa hàng những dòng chưa đạt.

Việc kiểmĐạt khi
Mọi phiếu giao trong tháng có chữ ký nhậnKhông phiếu nào thiếu chữ ký hoặc ghi chú thiếu hàng chưa xử lý
Sổ công nợ khớp phiếu giao và khoản đã thuCộng các dòng ra đúng số dư cuối tháng
Đã gửi bảng đối chiếu công nợKhách đã xác nhận hoặc đã chỉ chỗ chênh để soát
Không khách nào vượt hạn mứcKhách vượt đã được chủ cửa hàng duyệt và ghi lý do
Khoản quá hạn đã được nhắcCó ngày nhắc và câu trả lời của khách
Bảng giá đang dùng là bản mới nhấtMọi khách cùng bậc nhận cùng một bảng, có ngày áp dụng
Hồ sơ khách còn đúngNgười liên hệ, địa chỉ giao, thông tin xuất hoá đơn không đổi hoặc đã cập nhật

Bảng kiểm này mất khoảng nửa giờ cho cửa hàng có mười khách sỉ, nhưng là cách chắc nhất để công nợ không trôi. Nếu nhiều tháng liền cùng một dòng chưa đạt, sửa quy trình ở khâu đó thay vì chỉ nhắc người làm.

Lỗi hay gặp khi bán sỉ ở cửa hàng nhỏ

Lỗi đầu tiên là giữ công nợ trong trí nhớ hoặc rải rác ở nhiều nơi: một phần trong sổ, một phần trong tin nhắn, một phần do chủ cửa hàng nhớ. Đến lúc người phụ trách nghỉ việc hoặc khách hỏi đối chiếu, không ai ghép lại được. Cách sửa là một sổ công nợ duy nhất, mỗi khách một trang hoặc một bảng tính, ghi theo đúng thứ tự thời gian.

Lỗi thứ hai là cho nợ không có hạn mức. Khách quen lâu năm thường được “ghi sổ” thoải mái, khoản nợ lớn dần, đến khi khách gặp khó thì cửa hàng nhỏ cũng chịu chung. Đặt hạn mức từ đầu, kể cả với khách thân, và nói rõ đó là quy tắc chung để không ai thấy bị nghi ngờ.

Lỗi thứ ba là báo giá miệng. Nhân viên báo giá qua điện thoại, khách nhớ một số, cửa hàng nhớ một số khác. Mọi báo giá sỉ đi bằng chữ, có ngày, có hạn hiệu lực.

Lỗi cuối là xem khách sỉ như khách lẻ số lượng lớn. Khách sỉ cần thứ khác: lịch giao ổn định, thông tin sớm, đầu mối cố định, chứng từ rõ ràng. Một SOP riêng ngắn cho khách sỉ, tách khỏi quy trình bán lẻ, giúp nhân viên chuyển “chế độ” đúng lúc.

Câu hỏi thường gặp

Bao nhiêu thì nên tính là khách sỉ?

Không có con số chung; mỗi cửa hàng đặt theo biên lợi nhuận và chi phí phục vụ. Cách làm hợp lý là tính xem từ mức nào thì đơn đủ lớn để giảm giá mà vẫn có lời sau chi phí đóng gói, giao hàng, và ghi mức đó vào bảng giá sỉ có ngày áp dụng.

Có nên cho khách sỉ mới nợ ngay từ đơn đầu?

Thường an toàn hơn khi vài đơn đầu thanh toán ngay hoặc khi nhận, rồi mới mở hạn mức nợ nhỏ, tăng dần theo lịch sử trả đúng hạn. Ghi rõ điều kiện này trong SOP để nhân viên không tự hứa cho nợ khi khách mới đề nghị.

Đơn sỉ cần xuất hoá đơn thế nào?

Cách xuất và thời điểm xuất hoá đơn phụ thuộc loại hình kinh doanh của cửa hàng và quy định hiện hành. Nhân viên chỉ cần thu đủ thông tin xuất hoá đơn khách cung cấp và chuyển cho người làm kế toán. Khi chưa chắc, hỏi cơ quan thuế quản lý.

Khách sỉ trả chậm thường xuyên thì làm gì?

Nói chuyện trực tiếp để hiểu lý do, rồi điều chỉnh: rút ngắn hạn trả, giảm hạn mức, hoặc chuyển sang trả khi nhận hàng. Áp dụng đúng chính sách đã thoả thuận, ghi lại mọi trao đổi. Tránh để cảm tình kéo dài tình trạng nợ.

Có cần hợp đồng với khách sỉ nhỏ không?

Với khách sỉ thường xuyên và có công nợ, nên có thoả thuận bằng văn bản ghi giá, hạn mức, hạn trả, cách giao nhận và xử lý hàng lỗi. Nội dung cụ thể nên nhờ người có chuyên môn pháp lý xem qua, vì đây là chỗ bảo vệ cả hai bên khi có tranh chấp.

Có nên công khai bảng giá sỉ không?

Nhiều cửa hàng gửi bảng giá sỉ riêng cho khách đủ điều kiện thay vì đăng công khai, vì giá sỉ có thể khác theo thoả thuận. Điều quan trọng là mọi khách cùng bậc nhận cùng một bảng, và nhân viên không báo giá ngoài bảng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138