KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP an toàn và xử lý sự cố

Quy trình phòng mưa ngập, bão cho cửa hàng mặt phố: trước, trong và sau khi nước rút

Mẫu SOP mưa ngập, bão cho cửa hàng mặt phố: chuẩn bị đầu mùa, việc làm khi có cảnh báo, ngắt điện an toàn, khi nào đóng cửa và dọn dẹp sau khi nước rút.

Shopkeeper in Can Tho seen from behind stacking cardboard boxes onto high metal shelves inside a narrow shop, rain falling on the street outside, grey diffuse light

Quy trình phòng mưa ngập và bão cho cửa hàng mặt phố chia thành bốn giai đoạn: chuẩn bị đầu mùa, việc làm khi có cảnh báo, việc làm khi nước bắt đầu vào, và dọn dẹp sau khi nước rút. Điều quan trọng nhất ở mọi giai đoạn là an toàn điện: ngắt điện trước khi nước chạm ổ cắm, không lội vào vùng nước có thể có điện, và chỉ đóng điện lại khi thợ đã kiểm.

Đây là mẫu SOP tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn — cho cửa hàng, quán ăn, văn phòng ở tầng trệt mặt phố hoặc trong hẻm hay ngập. Mẫu không thay hướng dẫn của chính quyền địa phương khi có bão lớn hay lệnh sơ tán; những lúc đó, thông báo chính thức luôn đứng trên SOP của cơ sở.

Chuẩn bị đầu mùa mưa: làm một lần, dùng cả mùa

Trước khi mùa mưa bắt đầu ở khu vực của bạn, quản lý dành một buổi đi qua các việc sau và ghi kết quả vào SOP:

  • Xác định mức nước từng ngập cao nhất ở cửa hàng (hỏi hàng xóm lâu năm, nhìn vết nước cũ trên tường) và đánh dấu kín đáo ở chân tường như một mốc tham chiếu.
  • Kiểm ổ cắm, bảng điện, đầu ghi camera, máy tính tiền có nằm dưới mốc đó không; nằm dưới thì nhờ thợ điện tính chuyện nâng lên hoặc tách nhánh riêng có thể ngắt.
  • Ghi rõ vị trí cầu dao tổng, cầu dao nhánh tầng trệt, van nước, van gas; dán ảnh vào SOP.
  • Chuẩn bị vật chắn nước tạm ở cửa (tấm chắn, bao cát hay vật liệu tương tự theo thực tế khu phố), kệ cao hoặc pallet để kê hàng, bạt, túi nilon lớn.
  • Thông cống trước cửa, rãnh thoát nước sau nhà, máng xối; kiểm mái tôn, mái che, bảng hiệu có chắc không.
  • Lưu bản sao giấy tờ quan trọng, sổ sách ở nơi cao hoặc ngoài cơ sở; dữ liệu bán hàng có sao lưu.
  • Đọc lại hợp đồng bảo hiểm tài sản (nếu có) xem có bảo hiểm cho ngập, bão không và cần giấy tờ gì khi có thiệt hại.

Danh sách này không tốn nhiều tiền, nhưng cần một người làm đến nơi. Giao cho một người cụ thể, đặt hạn trước mùa mưa, và ghi ngày hoàn thành vào SOP.

Bảng việc theo mức cảnh báo

Chia việc theo mức giúp nhân viên không phải đoán. Bảng dưới là mẫu; mỗi khu phố có ngưỡng khác nhau, bạn chỉnh dựa trên kinh nghiệm thực tế và theo dõi tin dự báo, cảnh báo của cơ quan khí tượng thuỷ văn.

MứcKhi nàoViệc làmNgười làm
Theo dõiCó tin mưa lớn, triều cường, áp thấp hoặc bão sắp ảnh hưởng khu vựcKiểm vật chắn, kệ, bạt có sẵn; sạc đèn, sạc dự phòng; dời hàng giá trị cao lên caoQuản lý ca
Chuẩn bịMưa lớn đã bắt đầu, nước ở mặt đường dângKê hàng dưới thấp lên kệ, đặt vật chắn cửa, rút phích thiết bị dưới thấp, cất két, giấy tờ lên caoCả ca theo phân công
Ngắt điệnNước sắp hoặc đã vào trong, gần tới ổ cắm thấp nhấtNgắt cầu dao nhánh tầng trệt hoặc cầu dao tổng từ chỗ khô ráo; đưa khách và nhân viên ra khỏi vùng nướcNgười được giao trong SOP
Đóng cửaNước vào sâu, bão mạnh, hoặc có thông báo của chính quyền địa phươngTạm dừng kinh doanh, đóng cửa an toàn, nhân viên về nhà sớm hoặc tới nơi an toànChủ cơ sở quyết, quản lý thực hiện

Cột "Người làm" ở mức ngắt điện phải có tên cụ thể và một người dự phòng. Đây là việc nguy hiểm nếu làm muộn, nên không thể để "ai thấy thì làm".

Phân vai trong ca khi mưa lớn bắt đầu

Khi trời đổ mưa lớn giữa giờ bán, mọi người dễ cùng chạy đi kê hàng mà bỏ trống quầy và quên phần điện. Bảng phân vai dưới là mẫu cho ca ba đến năm người; ca ít người thì gộp vai theo thứ tự từ trên xuống.

VaiViệc chínhGhi chú
Người giữ điệnTheo dõi mức nước so với ổ cắm thấp nhất; rút phích thiết bị dưới thấp; ngắt cầu dao nhánh khi tới ngưỡngCó tên và người dự phòng; biết rõ cầu dao nào nuôi tủ lạnh, camera
Người chắn cửaĐặt vật chắn nước, kéo cửa cuốn xuống một phần nếu cần, giữ lối ra cho ngườiKhông chắn kín đến mức người bên trong không ra được
Người kê hàngDời hàng kệ thấp, thùng dưới sàn lên cao theo thứ tự ưu tiên ghi sẵnƯu tiên hàng giấy, bột, điện tử, giấy tờ
Người ở quầyTiếp khách, báo khách tình hình, cất két, máy tính tiền lên caoMời khách trú mưa ở chỗ khô, không để khách đứng chỗ nước vào

Thứ tự ưu tiên kê hàng nên ghi sẵn bằng danh sách theo kệ, để người kê không phải đứng nghĩ. Cửa hàng ở những phố hay ngập của Thành phố Hồ Chí Minh thường thuộc lòng việc này; viết ra giấy là để nhân viên mới cũng làm được như người cũ.

Khi nước đã vào cửa hàng: làm gì, không làm gì

Lúc nước đã vào trong là lúc nhiều người bị điện giật hoặc ngã vì cố cứu hàng. SOP nên ghi thứ tự sau, nhấn mạnh những điều không làm:

  1. Nếu chưa ngắt điện mà nước đã chạm ổ cắm, dây điện: không bước vào vùng nước; ngắt cầu dao từ chỗ khô ráo nếu tới được an toàn, không thì báo đơn vị điện lực và chờ.
  2. Không chạm vào thiết bị điện, dây điện khi chân đang đứng trong nước hoặc tay ướt.
  3. Không lội qua chỗ nước chảy xiết, hố ga mất nắp; dùng gậy dò đường nếu buộc phải đi trong nước.
  4. Đưa khách, nhân viên ra khỏi khu ngập; người già, trẻ nhỏ đi trước.
  5. Không ở lại trông hàng khi nước tiếp tục dâng hoặc bão mạnh; hàng hoá thay được, người thì không.
  6. Nếu có người bị điện giật: không chạm trực tiếp vào người đó khi nguồn điện chưa ngắt; ngắt điện rồi gọi 115.
  7. Ghi giờ nước vào, mức nước, những gì đã kịp làm vào sổ sự cố (chụp ảnh nếu an toàn).

Danh sách "không làm" dài hơn danh sách "làm" là có chủ ý. Ở tình huống ngập, phần lớn tai nạn đến từ cố gắng quá mức của người tốt bụng.

Bão: những việc riêng ngoài chuyện ngập

Bảng hiệu, mái che, đồ ngoài vỉa hè. Hạ mái che di động, buộc chắc hoặc cất bảng đứng, chậu cây, bàn ghế ngoài trời. Bảng hiệu lớn cần kiểm từ đầu mùa; trong bão, không trèo lên gia cố.

Cửa kính. Kéo cửa cuốn bên ngoài nếu có; dời hàng, người khỏi khu cửa kính lớn khi gió mạnh.

Theo dõi thông báo chính thức. Nghe thông báo của chính quyền địa phương về cấm đường, sơ tán, tạm dừng hoạt động; làm theo thông báo đó trước mọi kế hoạch kinh doanh.

Nhân viên đi về. Cho nhân viên về sớm trước khi bão vào, nhất là người ở xa hoặc phải qua cầu, đoạn đường hay ngập. Quản lý nhắn tin hỏi đã về tới nơi chưa.

Hàng hoá và tiền mặt. Trước khi bão vào, nộp tiền theo SOP thu ngân, không để tiền lớn qua đêm; hàng giá trị cao dời lên tầng trên hoặc mang đi nơi khác nếu cửa hàng thấp và hay ngập. Chụp ảnh tình trạng hàng hoá, kệ, thiết bị trước bão để sau này đối chiếu khi cần làm việc với bảo hiểm.

Sau khi nước rút: mở cửa lại theo thứ tự an toàn

Nước rút rồi vẫn còn nguy hiểm: điện, sàn trơn, bùn có vật sắc, thực phẩm nhiễm bẩn. Quy trình mở lại:

  1. Chưa đóng điện. Gọi thợ điện có chuyên môn kiểm ổ cắm, dây dẫn, thiết bị bị ngâm nước trước khi đóng cầu dao.
  2. Mở cửa thông gió; đi ủng, đeo găng khi dọn bùn; cẩn thận mảnh vỡ, đinh, vật sắc lẫn trong bùn.
  3. Chụp ảnh thiệt hại trước khi dọn, ghi danh sách hàng, thiết bị hư hỏng; giữ lại mẫu hàng hư nếu bảo hiểm yêu cầu.
  4. Thực phẩm, đồ uống, nguyên liệu đã chạm nước ngập: bỏ theo nguyên tắc an toàn thực phẩm, kể cả hàng đóng gói nếu bao bì không kín hoàn toàn.
  5. Làm sạch rồi khử khuẩn sàn, kệ, quầy, dụng cụ theo hướng dẫn của cơ quan y tế; không trộn các loại chất tẩy rửa với nhau.
  6. Kiểm bình gas, dây gas, bếp có bị ngâm không; nghi hư thì nhờ đơn vị cung cấp gas kiểm tra.
  7. Đóng điện theo thứ tự sau khi thợ cho phép; bật tủ lạnh, máy tính tiền sau cùng và theo dõi.
  8. Ghi tổng kết vào sổ sự cố và cập nhật SOP: mốc nước mới, vật chắn có hiệu quả không, việc gì làm muộn.

Ví dụ giả định: sau một trận ngập, cửa hàng tạp hoá ghi lại nước lên cao hơn mốc cũ một gang tay, bao bột mì ở kệ thấp nhất bị hỏng. SOP mùa sau đổi thành: kệ thấp nhất không để hàng giấy, bột; chỉ để hàng đóng chai, lon kín.

Lỗi hay gặp khi áp dụng

Cứu hàng trước, ngắt điện sau. Đây là thứ tự sai phổ biến nhất. SOP đặt việc ngắt điện lên đầu mức chuẩn bị, giao cho một người không làm việc gì khác cho tới khi xong.

Vật chắn nước để tận trong kho. Lúc cần thì kho đã bị hàng chắn lối. Để vật chắn ngay sau cửa, ở chỗ lấy được trong một phút.

Đóng điện lại ngay khi nước rút. Ổ cắm, dây dẫn còn ẩm và bám bùn; đóng điện lúc này dễ chập. Chờ thợ kiểm là điều không được bỏ qua dù cửa hàng nóng lòng mở cửa.

Không ghi lại gì sau mỗi trận ngập. Mùa sau lặp lại đúng lỗi cũ. Năm dòng tổng kết trong sổ sự cố là đủ để SOP tốt lên mỗi năm: nước lên tới đâu, vào lúc mấy giờ, việc gì làm kịp, việc gì làm muộn, thiệt hại chính nằm ở kệ nào.

Chỉnh mẫu theo khu vực và loại cơ sở

Mỗi khu có kiểu ngập riêng. Phố ở Thành phố Hồ Chí Minh hay Cần Thơ có thể ngập do triều cường cộng mưa, theo giờ có thể đoán trước; phố ở Hà Nội ngập theo trận mưa lớn đột ngột; cửa hàng ven sông ở miền Trung có khi chịu lũ kéo dài nhiều ngày. SOP của bạn nên ghi kiểu ngập đã gặp, khoảng thời gian thường ngập, và nguồn thông tin bạn theo dõi.

Loại cơ sở cũng làm thay đổi trọng tâm. Quán ăn cần thêm phần thực phẩm và bếp gas. Cửa hàng điện máy, điện thoại cần ưu tiên hàng điện tử lên cao sớm hơn. Văn phòng nhỏ cần ưu tiên máy tính, ổ lưu trữ, hồ sơ giấy. Tiệm thuốc, tiệm mỹ phẩm cần hỏi thêm nhà cung cấp về cách xử lý hàng đã bị ẩm.

Phần pháp lý — trách nhiệm với nhân viên khi tạm nghỉ do thiên tai, nghĩa vụ báo cáo nếu có — bạn tra quy định hiện hành hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động địa phương. Mẫu SOP này chỉ lo phần vận hành.

Câu hỏi thường gặp

Nước ngập chưa vào tới ổ cắm thì có cần ngắt điện không?

Nên ngắt nhánh tầng trệt sớm khi nước đang dâng và dự báo còn mưa, hơn là chờ sát mức ổ cắm. Lúc nước gần tới, việc đi tới cầu dao có thể đã nguy hiểm. Giữ nhánh tầng trên nếu điện được tách riêng và còn khô.

Hàng bị ngấm nước có bán giảm giá được không?

Với thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, thuốc: không nên, vì nước ngập thường bẩn và khó biết hàng bị nhiễm đến đâu. Với hàng không ăn uống như đồ nhựa, kim loại, có thể làm sạch rồi kiểm tra; quyết định theo nguyên tắc an toàn và quy định hiện hành.

Thiết bị điện bị ngâm nước có dùng lại được không?

Không tự cắm lại. Nhờ thợ có chuyên môn kiểm tra; nhiều thiết bị cần làm khô, vệ sinh bo mạch, hoặc phải thay. Bật thử thiết bị còn ẩm có thể gây chập, cháy.

Có nên ở lại qua đêm để trông cửa hàng khi bão?

Không nên nếu có cảnh báo bão mạnh hay nước đang lên. Nhà cửa, hàng hoá có thể hư hại, nhưng người ở lại có thể gặp nguy hiểm. Làm theo thông báo của chính quyền địa phương, và ghi vào SOP rằng không ai được giao trông cửa hàng trong bão.

Có cần báo bảo hiểm khi bị ngập không?

Nếu cơ sở có bảo hiểm tài sản bao gồm rủi ro ngập, bão, nên báo theo thời hạn và kênh trong hợp đồng, chụp ảnh và giữ danh sách thiệt hại trước khi dọn. Hỏi bên bảo hiểm có cần chờ họ khảo sát trước khi vứt hàng hư không.

Dọn bùn sau ngập cần lưu ý gì về sức khoẻ?

Đi ủng, đeo găng, tránh để vết thương hở tiếp xúc với nước bùn; rửa tay kỹ sau khi dọn. Nếu bị thương do vật sắc trong bùn hoặc thấy sốt, mệt sau đó, đi khám. Hướng dẫn phòng bệnh sau lũ của cơ quan y tế địa phương là nguồn nên theo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138