KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP an toàn và xử lý sự cố

Quy trình xử lý cháy nhỏ trong bếp quán ăn: phân vai, các bước và bảng kiểm sau sự cố

Mẫu SOP khi bếp quán ăn bắt lửa: ai báo động, ai ngắt gas, ai đưa khách ra, khi nào dừng dập và gọi 114, việc phải làm trước khi mở bếp lại.

Narrow restaurant kitchen in Da Nang after service, cook seen from behind closing a gas valve under a steel stove, a folded fire blanket on the wall, warm overhead light

Khi bếp quán ăn bắt lửa, quy trình đúng là: người đứng gần nhất hô báo, tắt nguồn nhiệt và khoá gas nếu làm được an toàn, chỉ dập khi lửa còn nhỏ và người dập đã được huấn luyện, còn lại tất cả ra ngoài và gọi 114 ngay. Tuyệt đối không đổ nước vào chảo dầu đang cháy. Một quy trình tốt quyết định trước ai làm gì, để trong mười giây đầu không ai phải nghĩ.

Bài này là mẫu SOP tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn — cho quán ăn, quán cà phê có bếp nấu, quán lẩu nướng nhỏ. Nó không dạy kỹ thuật dùng bình chữa cháy và không thay buổi huấn luyện có thực hành. Mục tiêu là để cả ca biết vai của mình, biết lúc nào phải bỏ cuộc dập lửa và biết làm gì sau khi lửa đã tắt.

Vì sao bếp quán cần một SOP riêng cho cháy nhỏ

Trong bếp quán, những đám lửa nhỏ không hiếm: dầu chiên quá nhiệt bốc lửa, mỡ bám trong chụp hút khói bắt lửa từ ngọn lửa xào, khăn lau để sát bếp, giấy gói rơi vào lò nướng than. Phần lớn được dập trong vài giây bằng cách đậy vung hay tắt bếp. Nhưng chính vì quen, người trong bếp hay xử lý theo phản xạ riêng, và phản xạ sai — hắt nước vào chảo dầu, bưng chảo đang cháy chạy ra ngoài — biến lửa nhỏ thành tai nạn.

SOP cháy nhỏ khác SOP phòng cháy hằng ngày ở chỗ nó dành cho lúc sự việc đang xảy ra. Nó phải ngắn, đọc trong một phút, dán ngay cạnh bếp, và tập ít nhất vài lần mỗi năm để mọi người thuộc. Phạm vi gồm khu bếp nóng, khu nướng, quầy pha chế có thiết bị nhiệt và chụp hút khói. Người áp dụng là tất cả nhân viên có mặt trong ca, không riêng bếp trưởng, vì lúc lửa bùng lên có khi bếp trưởng đang ở kho.

Đầu SOP nên ghi rõ một câu ưu tiên để mọi người nhớ: an toàn của người trước, rồi mới tới món ăn, thiết bị, mặt bằng. Câu này giúp nhân viên mới không ngại bỏ dở nồi nước dùng để chạy ra ngoài, và giúp chủ quán không trách ai đã gọi 114 "quá sớm".

Phân vai sẵn theo ca: ba vai, ai có mặt trước nhận vai

Quán nhỏ không có đội phòng cháy riêng, nhưng có thể chia ba vai cố định và ghi tên người nhận vai vào bảng phân ca mỗi ngày. Nếu người được giao vắng, người kế tiếp trong danh sách nhận vai.

VaiThường giao choViệc làm ngayKhông được làm
Người báo động và cắt nguồnNgười đứng bếp gần nhấtHô to theo câu đã thống nhất; tắt bếp, khoá van gas tại bếp nếu với tới an toànBưng, di chuyển chảo đang cháy; đổ nước vào dầu
Người dập lửa ban đầuNgười đã được huấn luyện dùng chăn, bình chữa cháyLấy chăn chữa cháy hoặc bình, dập khi lửa còn nhỏ và có lối lùi sau lưngTiếp tục dập khi lửa lan lên chụp hút, tường, trần hoặc khói dày
Người đưa khách ra và gọi 114Quản lý ca hoặc thu ngânMời khách ra theo lối chính, gọi 114 nếu lửa không tắt ngay, đứng ở cửa đón lực lượng chữa cháyThu tiền, cất két, quay vào lấy đồ

Câu hô báo nên thống nhất một cụm ngắn, khác hẳn những câu gọi nhau thường ngày trong bếp, ví dụ "Cháy bếp! Ra ngoài!". Khi bếp ồn, câu quen tai dễ bị bỏ qua; câu riêng làm mọi người ngẩng lên ngay.

Các bước khi lửa bùng lên ở bếp

Thứ tự dưới đây là khung nguyên tắc. Kỹ thuật chi tiết của từng bước — cầm chăn thế nào, đứng cách bao xa, xịt bình ra sao — bạn học trong buổi huấn luyện với người có chuyên môn rồi ghi chú bổ sung vào SOP của quán.

  1. Hô báo theo câu đã thống nhất để cả bếp và quầy nghe thấy.
  2. Tắt nguồn nhiệt của bếp đang cháy; nếu van gas ở tầm tay và không phải vươn qua ngọn lửa, khoá van. Không vươn tay qua lửa để khoá.
  3. Với chảo dầu cháy nhỏ: dùng vung kim loại hoặc chăn chữa cháy che kín miệng chảo theo cách đã được huấn luyện, giữ nguyên chảo trên bếp, không mở ra kiểm tra ngay. Không đổ nước, không bưng chảo.
  4. Với lửa ở chỗ khác hoặc vung không đậy được: người được huấn luyện dùng bình chữa cháy phù hợp loại đám cháy, đứng ở vị trí có lối lùi sau lưng.
  5. Nếu sau vài giây lửa không giảm, lửa lan lên chụp hút khói, tường, trần, hoặc khói dày làm khó thở: dừng dập, tất cả ra ngoài, đóng cửa bếp lại nếu có thể mà không mất thời gian.
  6. Người giữ vai thứ ba gọi 114, nói rõ địa chỉ, loại cơ sở, chỗ đang cháy, có bình gas hay không, còn ai bên trong không.
  7. Ở ngoài, đếm lại người theo danh sách ca; không ai quay vào lấy đồ. Có người bị bỏng, ngạt khói thì gọi 115 cùng lúc.

Bước năm là bước khó nhất vì ai cũng muốn cứu bếp. SOP nên viết thẳng: dừng dập lửa không phải là thất bại, đó là làm đúng quy trình. Lực lượng chữa cháy được đào tạo và trang bị cho phần việc tiếp theo.

Bảng kiểm sau khi lửa đã tắt: trước khi nấu lại

Lửa tắt rồi không có nghĩa là bếp dùng được ngay. Cháy trong chụp hút khói có thể âm ỉ bên trong đường ống; dây điện gần bếp có thể đã hỏng lớp cách điện. Quản lý ca đi qua bảng kiểm này trước khi cho bếp hoạt động lại:

  • Chờ đủ lâu và kiểm lại chỗ vừa cháy: không còn khói, không còn mùi khét mới, chảo và chăn đã nguội hẳn mới mở ra.
  • Nếu lửa đã chạm chụp hút khói hoặc đường ống: tắt quạt hút, không dùng khu bếp đó cho tới khi thợ có chuyên môn kiểm tra và vệ sinh ống.
  • Dây điện, ổ cắm, thiết bị gần chỗ cháy: không bật lại khi chưa có thợ điện xem.
  • Van gas, dây dẫn gas gần chỗ cháy: khoá, không mở lại khi chưa kiểm rò rỉ theo cách đơn vị cung cấp gas hướng dẫn.
  • Bình chữa cháy đã xả, dù chỉ một ít: rút khỏi chỗ treo, gửi nạp lại, treo bình dự phòng vào chỗ trống.
  • Thực phẩm dính bột chữa cháy, khói hoặc ở gần chỗ cháy: bỏ đi theo nguyên tắc an toàn thực phẩm, không tiếc.
  • Ghi sổ sự cố: giờ, nơi, nguyên nhân ban đầu, ai xử lý, đã dùng gì, có ai bị thương không, thiệt hại sơ bộ.
  • Báo chủ quán; nếu lực lượng chữa cháy đã tới thì làm theo hướng dẫn của họ về việc dùng lại mặt bằng.

Những phản xạ sai cần ghi thẳng vào SOP

Đổ nước vào chảo dầu đang cháy. Nước chìm xuống dưới lớp dầu nóng, hoá hơi tức thì và hất dầu đang cháy lên cao thành một quả cầu lửa. Đây là điều cấm số một, viết in đậm ngay đầu tờ SOP dán ở bếp.

Bưng chảo cháy chạy ra ngoài. Dầu sóng sánh ra tay, ra sàn, lửa theo người. Nhiều vụ bỏng nặng trong bếp gia đình và quán nhỏ bắt đầu từ ý định "mang ra cho an toàn". Chảo cháy để nguyên trên bếp.

Mở vung ra xem đã tắt chưa. Dầu vẫn còn nóng trên điểm bốc cháy, oxy vào là bùng lại. Để nguyên vung hoặc chăn cho tới khi chảo nguội.

Quay vào lấy két tiền, điện thoại. Khói trong không gian hẹp làm mất phương hướng rất nhanh. SOP ghi rõ: không ai quay lại vì bất cứ đồ vật nào.

Ngại gọi 114 vì sợ phiền. Gọi sớm rồi báo lửa đã tắt vẫn tốt hơn gọi muộn. Quy trình quyết định chuyện gọi, không phải cảm giác ngại của từng người.

Phòng trước: những thói quen làm giảm cháy nhỏ ở bếp

Một SOP cháy nhỏ tốt luôn đi cùng vài dòng phòng ngừa, vì cách dập lửa tốt nhất là không có lửa. Các thói quen thường được khuyến cáo cho bếp quán gồm: không rời chảo dầu đang chiên mà không có người thay; giữ khăn lau, giấy, bao bì cách xa mặt bếp; vệ sinh chụp hút khói và lưới lọc mỡ theo lịch, ghi vào sổ; không để bình gas dự phòng trong bếp nóng; kiểm dây dẫn gas thường xuyên theo hướng dẫn của đơn vị cung cấp.

Hai món đồ nên có ngay cạnh khu chiên là vung kim loại vừa chảo lớn nhất và một chăn chữa cháy treo ở tầm tay, không treo phía sau bếp mà phải vươn qua lửa mới lấy được. Bình chữa cháy chọn loại phù hợp với đám cháy dầu mỡ trong bếp; loại nào phù hợp, đặt bao nhiêu bình, bạn hỏi đơn vị cung cấp có chuyên môn hoặc cơ quan phòng cháy, vì đây là chỗ mẫu SOP không thay được người thẩm định tại chỗ.

Về yêu cầu pháp lý đối với bếp kinh doanh — trang thiết bị, hồ sơ, huấn luyện — quy định có thể thay đổi; bạn tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan cảnh sát phòng cháy chữa cháy, không dựa vào trí nhớ của người khác.

Tập quy trình: mười phút mỗi quý là đủ để nhớ

Quy trình không được tập thì ngày có sự cố mọi người sẽ làm theo bản năng. Bạn không cần đốt lửa thật để tập. Chọn giờ vắng khách, bếp trưởng hô câu báo động, mỗi người làm đúng vai: người đứng bếp chỉ tay vào nút tắt và van gas, người dập lửa lấy chăn và bình ra tới vị trí, quản lý ca đi tới cửa và nói to câu sẽ nói khi gọi 114. Sau đó cả nhóm đứng ở điểm tập kết, đếm người.

Mỗi lần tập, ghi lại một điều chưa ổn: chăn treo khó lấy, van gas bị thùng hàng che, nhân viên mới chưa biết điểm tập kết. Sửa ngay, rồi cập nhật SOP và nâng phiên bản. Bạn sẽ thấy sau vài lần, tờ SOP dán ở bếp ngày càng khớp với căn bếp thật của mình hơn bất kỳ mẫu nào tải về được.

Người mới vào làm phải được dẫn đi một vòng trong ngày đầu: chỉ chỗ treo chăn, bình, van gas, cầu dao, lối thoát và điểm tập kết; cho họ đọc to câu báo động. Ghi tên người mới vào danh sách vai dự phòng sau khi đã qua buổi tập đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp

Chảo dầu cháy mà không có chăn chữa cháy thì làm gì?

Nguyên tắc chung là tắt nguồn nhiệt và che kín miệng chảo bằng vung kim loại hoặc khay vừa khít để cắt oxy, giữ nguyên chảo trên bếp. Không đổ nước, không bưng chảo. Lửa không tắt ngay hoặc lan ra thì rời bếp, đưa mọi người ra ngoài và gọi 114.

Ai trong quán nên được học dùng bình chữa cháy?

Tốt nhất là người hay đứng bếp và quản lý ca của mọi ca, để ca nào cũng có ít nhất một người. Học qua buổi huấn luyện có thực hành với người có chuyên môn, ghi tên và ngày học vào SOP, nhắc học lại theo khuyến cáo của đơn vị huấn luyện.

Lửa đã tắt có cần báo 114 không?

Nếu lửa nhỏ đã tắt hẳn, không chạm đường ống hút khói, không có ai bị thương, thì thường không cần. Nếu nghi lửa đã vào ống hút khói, trần, tường, hoặc có khói không rõ từ đâu, hãy gọi 114 để được kiểm tra; cháy âm ỉ trong ống rất khó tự phát hiện.

Khách trong quán hoảng loạn thì nói gì?

Người giữ vai thứ ba nói ngắn, rõ, giọng bình tĩnh: mời quý khách ra ngoài theo cửa chính, để đồ lại, không cần thanh toán. Đi trước dẫn đường, chỉ tay về hướng cửa. Không giải thích nguyên nhân, không nói lửa nhỏ để khách nán lại.

Bột chữa cháy dính vào đồ ăn, dụng cụ thì xử lý thế nào?

Đồ ăn dính bột hoặc ám khói thì bỏ. Dụng cụ, mặt bếp thì vệ sinh kỹ theo hướng dẫn trên nhãn bình và hướng dẫn của đơn vị cung cấp. Bột có thể gây ăn mòn thiết bị điện, nên báo thợ kiểm tra trước khi dùng lại máy móc gần đó.

Quán chỉ có một người làm thì phân vai thế nào?

Một người thì gộp ba vai theo thứ tự: tắt nhiệt và khoá gas nếu an toàn, đậy chảo, nếu không tắt ngay thì ra ngoài, mời khách ra và gọi 114. Với quán một người, nên dán SOP ngay cạnh bếp và tập một mình vài lần cho thuộc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138