KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP an toàn và xử lý sự cố

Mẫu quy trình phòng cháy hằng ngày cho cửa hàng nhỏ: bảng kiểm lúc mở và đóng cửa

Mẫu SOP phòng cháy hằng ngày cho cửa hàng nhỏ: ai kiểm, kiểm gì lúc mở và đóng cửa, bảng kiểm điện – lối thoát – bình chữa cháy, lỗi hay gặp.

Shop assistant in a small grocery store in Can Tho checking a red fire extinguisher hanging near the back door, seen from behind, morning light, tidy shelves

Quy trình phòng cháy hằng ngày của một cửa hàng nhỏ chỉ cần hai lượt kiểm: một lượt năm phút lúc mở cửa và một lượt năm phút lúc đóng cửa, do người được giao tên cụ thể làm và ký vào bảng kiểm. Lượt sáng nhìn lối thoát, bình chữa cháy và những gì đêm qua để lại; lượt tối rút điện, khoá gas, dọn rác dễ cháy và xác nhận không còn ai, không còn gì đang chạy mà không cần chạy.

Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn. Mẫu không thay huấn luyện phòng cháy chữa cháy, không thay hồ sơ mà cơ quan quản lý yêu cầu với loại hình kinh doanh của bạn; những yêu cầu đó bạn tra quy định hiện hành hoặc hỏi cơ quan cảnh sát phòng cháy chữa cháy nơi cửa hàng đặt trụ sở. Việc của mẫu là biến những điều ai cũng biết thành thói quen có người chịu trách nhiệm, để một ngày bận rộn không ai bỏ sót.

Mục đích, phạm vi và người làm của SOP này

Phần đầu của mọi SOP trên Khuôn Khổ trả lời ba câu: để làm gì, áp dụng ở đâu, ai làm. Với quy trình phòng cháy hằng ngày, phần đầu có thể viết như sau rồi sửa lại cho khớp cửa hàng của bạn:

  • Mục đích: phát hiện sớm nguy cơ cháy do điện, nhiệt, hàng hoá dễ cháy và lối thoát bị chặn; bảo đảm khi có sự cố thì người trong cửa hàng ra được ngoài và gọi được cứu hoả 114 ngay.
  • Phạm vi: toàn bộ mặt bằng kinh doanh, kho phía sau, gác lửng, khu vực sạc điện thoại và xe điện nếu có, khu nấu ăn của nhân viên.
  • Người làm: nhân viên ca mở cửa làm lượt sáng, nhân viên ca đóng cửa làm lượt tối; quản lý cửa hàng xem bảng kiểm mỗi tuần một lần. Mỗi lượt ghi rõ tên người kiểm, không ghi chung "ca sáng".
  • Thời điểm: lượt sáng làm trước khi bật bảng hiệu và mở cửa đón khách; lượt tối làm sau khi khách cuối ra về và trước khi khoá cửa.
  • Tài liệu đi kèm: sơ đồ mặt bằng có đánh dấu cầu dao tổng, van gas, bình chữa cháy và lối ra; tờ số khẩn cấp 114, 115, 113 dán cạnh quầy.
  • Phiên bản: ghi mã, ví dụ AT-01, ngày ban hành và người duyệt, để khi sửa còn biết đang dùng bản nào.

Đừng viết mục đích quá dài. Một câu nêu rủi ro chính là đủ; phần còn lại dành cho bước làm và bảng kiểm, là thứ nhân viên thật sự đọc.

Lượt kiểm buổi sáng: năm phút trước khi đón khách

Lượt sáng không phải là tổng vệ sinh. Người mở cửa đi một vòng theo thứ tự cố định, từ cửa sau ra cửa trước, để không lỡ góc nào và để thói quen thành phản xạ:

  1. Ngửi không khí khi vừa mở cửa: mùi khét, mùi nhựa cháy, mùi gas là dấu hiệu dừng lại, không bật công tắc nào, ra ngoài và báo quản lý; nghi rò gas hay cháy âm ỉ thì gọi 114.
  2. Đi tới cửa sau và lối thoát phụ: cửa mở được từ bên trong không cần tìm chìa, lối đi không có thùng hàng, xe đẩy, xe máy chắn.
  3. Nhìn bình chữa cháy: còn ở đúng chỗ, chốt và niêm phong còn, kim đồng hồ áp suất (nếu bình có) nằm trong vùng xanh, không bị hàng che.
  4. Liếc qua ổ cắm, dây điện, bộ sạc: không có dây nóng, vỏ nhựa biến màu, ổ cắm cắm chồng nhiều tầng; thấy bất thường thì rút ra và ghi vào bảng kiểm.
  5. Kiểm tra thứ đã sạc qua đêm (nếu cơ sở cho phép sạc qua đêm): pin, xe điện, đèn tích điện không phồng, không nóng bất thường.
  6. Bật điện theo thứ tự đã quy định, bảng hiệu và máy lớn bật sau cùng, không bật tất cả cùng lúc.
  7. Ký tên và ghi giờ vào cột "sáng" của bảng kiểm, ghi rõ việc gì không đạt và đã báo ai.

Thứ tự trên có lý do: mùi lạ phải được phát hiện trước khi có ai chạm vào công tắc, vì tia lửa nhỏ ở công tắc là nguồn bắt lửa khi có khí gas tích tụ. Phần ngửi và nhìn luôn đặt trước phần bật.

Lượt kiểm buổi tối: đóng cửa mà không để lại nguồn nhiệt

Đa số vụ cháy cửa hàng nhỏ được nói tới trong các khuyến cáo của lực lượng phòng cháy đều có điểm chung là xảy ra lúc không có người, từ thiết bị còn cắm điện. Vì vậy lượt tối nặng hơn lượt sáng:

  1. Tắt và rút phích các thiết bị không cần chạy qua đêm: ấm siêu tốc, bàn ủi, máy sấy, quạt sưởi, nồi cơm của nhân viên, bộ sạc điện thoại.
  2. Danh sách thiết bị được phép chạy qua đêm (tủ lạnh, tủ mát, camera, modem) viết sẵn vào SOP; thứ gì không có trong danh sách thì tắt.
  3. Khoá van bình gas sau bếp nấu của nhân viên nếu có, kiểm tra núm bếp về vị trí tắt.
  4. Dọn thùng giấy, túi nhựa, bao bì ra khỏi khu vực gần ổ cắm, đèn và bảng điện; rác dễ cháy mang ra điểm tập kết, không để trong quầy.
  5. Đi một vòng xác nhận không còn ai trong kho, nhà vệ sinh, gác lửng.
  6. Ngắt các nhánh điện không cần thiết ở cầu dao phụ (nếu cửa hàng có chia nhánh), giữ nhánh cho tủ lạnh và camera.
  7. Ký tên, ghi giờ vào cột "tối"; nếu phải để lại thiết bị bất thường, ghi rõ lý do và báo quản lý qua tin nhắn.

Danh sách "được chạy qua đêm" là chỗ nhiều cửa hàng bỏ trống. Không có nó, mỗi nhân viên tự quyết, và người cẩn thận tắt cả tủ mát trong khi người vội để nguyên ấm đun.

Bảng kiểm mẫu: dán ở mặt trong cửa kho

Bảng dưới đây là mẫu tham khảo cho một tuần. Bạn in khổ giấy A4, dán ở chỗ nhân viên đi qua lúc mở và đóng cửa, kèm cây bút buộc dây. Mỗi ô ghi Đạt, hoặc ghi ngắn điều không đạt.

Hạng mụcSángTốiGhi chú khi không đạt
Không có mùi khét, mùi gas☐☐Dừng, ra ngoài, báo quản lý; nghi cháy hoặc rò gas gọi 114
Lối thoát chính và phụ thông, cửa mở được từ trong☐☐Dọn ngay, ghi tên hàng chắn lối
Bình chữa cháy đúng chỗ, còn chốt, không bị che☐—Báo quản lý để kiểm hoặc nạp lại
Ổ cắm, dây điện không nóng, không biến màu☐☐Rút ra, dán giấy "không dùng", gọi thợ
Thiết bị ngoài danh sách chạy qua đêm đã tắt—☐Ghi tên thiết bị bị bỏ quên
Van gas khoá, núm bếp ở vị trí tắt—☐Khoá lại, báo quản lý
Rác, bao bì dễ cháy đã mang ra ngoài—☐Mang ra trước khi về
Không còn người trong kho, nhà vệ sinh, gác lửng—☐Gọi to, kiểm lại từng phòng
Chữ ký người kiểm, giờ kiểm☐☐Không ký thay người khác

Bảng có hai cột thay vì một vì lượt sáng và lượt tối nhìn những thứ khác nhau. Ô gạch ngang là để nhân viên không mất thời gian với việc không thuộc lượt của mình — bảng kiểm dài quá thì người ta tick cho xong.

Lỗi hay gặp khi áp dụng và cách sửa

Tick đủ mà không đi kiểm. Dấu hiệu là cả tuần mọi ô đều "Đạt", cùng một nét bút, cùng một giờ. Cách sửa: quản lý thỉnh thoảng tự đi kiểm sau nhân viên mười phút, và khen người ghi ra lỗi thật hơn là người ghi toàn "Đạt". Bảng kiểm có ích khi nó bắt được chuyện, không phải khi nó sạch.

Lối thoát bị chặn "tạm". Hàng về giữa ca, chưa kịp đưa vào kho nên xếp ở cửa sau. Cái tạm này hay kéo dài qua đêm. Hãy đánh dấu vạch sơn hoặc băng dính màu trên sàn trước cửa thoát, ghi trong SOP: trong vạch không đặt gì, kể cả mười phút.

Bình chữa cháy treo cao quá hoặc bị khoá trong tủ. Mục đích của bình là để người đứng gần lấy được ngay. Treo ở độ cao một người thấp nhất trong ca với tới, không khoá, không để sau quầy có cửa đóng.

Ổ cắm chồng ổ cắm. Cửa hàng nhỏ hay thiếu ổ nên cắm nối tiếp nhiều ổ kéo dài. Đây là việc phải ghi vào SOP như một điều cấm và gọi thợ điện lắp thêm ổ cố định, không để nhân viên tự xoay xở.

Nhân viên mới không biết cầu dao ở đâu. Trong ngày đầu, người kèm dẫn nhân viên mới đi đúng vòng kiểm sáng và tối, chỉ tận tay cầu dao, van gas, bình chữa cháy, lối ra. Việc này ghi vào SOP đón nhân viên mới, không để "tự khắc biết".

Chỉnh mẫu cho đúng loại cửa hàng của bạn

Mẫu trên viết cho cửa hàng bán lẻ phổ biến: tạp hoá, cửa hàng quần áo, văn phòng phẩm, điện thoại. Mỗi loại cơ sở có một nguồn rủi ro riêng cần thêm một hai dòng. Cửa hàng bán sơn, dung môi, nước hoa, bình xịt nên thêm dòng kiểm khu chứa hàng dễ cháy: xa nguồn nhiệt, không chất cao sát đèn, thông thoáng. Cửa hàng xe điện hoặc bán pin thêm dòng kiểm khu sạc: chỉ sạc ở vị trí quy định, có người trông, rút sạc khi đầy. Tiệm có gác lửng làm chỗ ngủ cho nhân viên cần thêm dòng kiểm lối xuống từ gác và quy định không nấu ăn trên gác.

Cửa hàng trong nhà phố mà chủ ở tầng trên thì quy trình tối gắn với an toàn của cả gia đình. Khi đó, hãy thêm vào SOP một dòng về lối thoát thứ hai từ tầng trên (ban công, ô mở trên khung sắt bảo vệ) và kiểm tra xem ô đó có mở được không. Phần lối thoát cho nhà ở bạn nên hỏi thêm cơ quan phòng cháy hoặc người có chuyên môn, vì mỗi căn nhà một khác.

Cuối cùng, nhớ ghi trong SOP thời điểm xem lại mẫu: ít nhất mỗi năm một lần, và ngay sau khi cửa hàng sửa sang, đổi bố trí kệ, thêm thiết bị điện công suất lớn hay đổi người quản lý. Mỗi lần sửa thì nâng số phiên bản và báo cả nhóm.

Bảng kiểm là thói quen, không phải huấn luyện chữa cháy

Một bảng kiểm làm tốt giúp cửa hàng ít có cơ hội cháy hơn, nhưng không dạy được người ta dùng bình chữa cháy, thoát nạn trong khói hay sơ cứu người bị bỏng. Những kỹ năng đó cần học có thực hành với người có chuyên môn, thường qua các buổi huấn luyện do lực lượng phòng cháy hoặc đơn vị được phép tổ chức. Trong SOP, bạn có thể ghi thêm một dòng: ai trong cửa hàng đã được huấn luyện, học khi nào, khi nào cần học lại.

Về giấy tờ, mỗi loại hình kinh doanh có yêu cầu riêng về phòng cháy chữa cháy, và yêu cầu này thay đổi theo thời gian. Mẫu SOP này không liệt kê các yêu cầu đó, cũng không nêu mức xử phạt. Bạn hãy tra quy định hiện hành hoặc hỏi trực tiếp cơ quan cảnh sát phòng cháy chữa cháy nơi cửa hàng hoạt động, rồi đưa những gì họ yêu cầu vào phần "tài liệu đi kèm" của SOP.

Khi có cháy thật, quy tắc trên cùng không đổi: người ra trước, tài sản sau; gọi 114 sớm thay vì chờ xem lửa có tự tắt không. Quy trình sơ tán khách và quy trình xử lý cháy nhỏ ở bếp là hai mẫu riêng trong cùng danh mục này, nên dán cạnh bảng kiểm hằng ngày để nhân viên đọc cùng lúc.

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng chỉ có hai người thì có cần SOP phòng cháy không?

Cần, và còn dễ làm hơn. Hai người thì chia nhau: người mở cửa làm lượt sáng, người đóng cửa làm lượt tối, cùng dùng một bảng kiểm. Lợi ích chính là khi một người nghỉ, người thay ca vẫn biết phải nhìn những gì mà không cần gọi điện hỏi.

Bao lâu thì phải kiểm tra bình chữa cháy kỹ?

Lượt sáng chỉ nhìn bình còn ở chỗ, còn chốt, kim áp suất trong vùng xanh. Việc kiểm định, nạp lại theo chu kỳ phụ thuộc loại bình và quy định hiện hành; bạn hỏi đơn vị cung cấp bình hoặc cơ quan phòng cháy rồi ghi ngày kiểm kế tiếp lên thẻ treo ở bình.

Có nên để nhân viên sạc xe điện trong cửa hàng qua đêm không?

Nhiều khuyến cáo an toàn khuyên tránh sạc xe điện khi không có người trông, nhất là trong không gian kín có hàng hoá. Nếu cơ sở buộc phải cho sạc, hãy quy định một vị trí cố định, xa hàng dễ cháy, có người kiểm trước khi về, và hỏi thêm cơ quan phòng cháy địa phương.

Bảng kiểm nên giữ bao lâu?

Giữ ít nhất vài tháng gần nhất trong một bìa kẹp ở quầy là đủ để quản lý xem lại xu hướng lỗi. Nếu cơ quan quản lý hoặc bên bảo hiểm yêu cầu lưu lâu hơn, làm theo yêu cầu đó và ghi thời hạn lưu vào SOP.

Nhân viên phát hiện ổ cắm nóng giữa ca thì làm gì?

Tắt thiết bị đang cắm, rút phích nếu làm được an toàn, không chạm vào ổ nếu đang bốc khói hay có tia lửa mà ngắt cầu dao nhánh đó. Dán giấy không dùng, báo quản lý và gọi thợ điện. Có khói hoặc lửa thì gọi 114 và đưa người ra ngoài trước.

Mẫu SOP này có thay được hồ sơ phòng cháy theo quy định không?

Không. Đây là quy trình vận hành nội bộ để nhân viên làm đúng mỗi ngày. Hồ sơ, phương án, trang thiết bị mà pháp luật yêu cầu với loại hình của bạn phải tra quy định hiện hành hoặc hỏi cơ quan cảnh sát phòng cháy chữa cháy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138