KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP thu ngân và tiền mặt

Mẫu SOP mở két đầu ca: nhận quỹ tiền lẻ, đếm theo mệnh giá, ký nhận trước khi bán

Mẫu quy trình mở két đầu ca viết sẵn: định mức quỹ tiền lẻ, đếm theo mệnh giá, hai người cùng ký, bảng kiểm năm phút trước khi nhận khách đầu tiên.

Early morning inside a small grocery shop in Hai Phong, cashier seen from behind sorting banknotes into an open cash drawer, shutters half raised, soft blue light

Mở két đầu ca là năm đến mười phút thu ngân nhận một khoản tiền lẻ đã định sẵn, đếm lại theo từng mệnh giá trước mặt người giao, ghi số vào sổ và cùng ký, rồi mới bán món đầu tiên. Làm đúng bước này thì cuối ca mọi con số đều có điểm xuất phát rõ ràng; bỏ qua nó thì mọi chênh lệch về sau đều thành chuyện cãi nhau không có bằng chứng.

Dưới đây là một mẫu quy trình tham khảo cho cửa hàng tạp hoá, quán cà phê, quán ăn có một đến hai quầy thu tiền. Mẫu gồm mục đích, phạm vi, người làm, định mức quỹ, các bước, bảng kiểm và những lỗi hay gặp. Bạn chỉ cần sửa con số định mức, tên vị trí và giờ mở cửa cho hợp cơ sở của mình. Mọi số tiền trong bài là ví dụ giả định, làm tròn cho dễ đọc.

Mục đích, phạm vi và người chịu trách nhiệm

Mục đích của quy trình này rất hẹp: bảo đảm mỗi ca bán hàng bắt đầu với một số tiền trong két đã biết trước, đã được đếm và đã có người xác nhận. Không có mục tiêu nào khác, và chính vì hẹp nên nó dễ làm đều tay. Một quy trình mở két tốt không cần dài; nó cần mọi người làm giống nhau mỗi ngày, kể cả hôm đông khách hay hôm người quen đứng quầy.

Phạm vi gồm mọi ngăn kéo đựng tiền dùng để thối cho khách: két gắn dưới quầy, hộp tiền của xe bán mang đi, túi đựng tiền của người giao hàng thu hộ nếu cơ sở có. Quỹ chi vặt để mua đá, mua rau gấp không nằm ở đây; nên để riêng, có sổ riêng, vì trộn hai thứ là nguồn chênh lệch số một. Tiền doanh thu ngày hôm trước cũng không nằm trong két đầu ca, nó phải đã được nộp hoặc cất riêng từ tối qua.

Người làm gồm hai vai. Người giao quỹ thường là chủ cơ sở, quản lý ca hoặc người giữ chìa két, có nhiệm vụ đưa đúng số định mức. Người nhận quỹ là thu ngân của ca, có nhiệm vụ đếm lại và chỉ ký khi số khớp. Ở quán chỉ có một người mở cửa buổi sáng, người đó vẫn làm đủ các bước, chụp ảnh tờ ghi số đếm và gửi vào nhóm nhắn tin nội bộ để có người thứ hai xác nhận từ xa. Hai chữ ký ở hai vai khác nhau là điều làm quy trình có giá trị, không phải bản thân tờ giấy.

Định mức quỹ đầu ca: bao nhiêu và gồm những tờ gì

Định mức là số tiền cố định để trong két lúc mở ca, ngày nào cũng như ngày nào. Con số này tính từ thói quen trả tiền của khách, không tính theo cảm giác. Bảng dưới là một ví dụ giả định cho quán cà phê bán mang đi, giá phổ biến từ hai mươi đến năm mươi nghìn một ly, nhiều khách đưa tờ một trăm hoặc hai trăm nghìn.

Mệnh giáSố tờThành tiềnVì sao cần
50 nghìn10500 nghìnThối cho khách đưa tờ 100 hoặc 200 nghìn
20 nghìn20400 nghìnMệnh giá thối nhiều nhất với ly giá chẵn
10 nghìn40400 nghìnĐơn có giá lẻ năm, mười nghìn
5 nghìn60300 nghìnPhụ thu topping, giá lẻ
2 nghìn100200 nghìnThối phần lẻ, dễ hết vào giờ cao điểm
1 nghìn200200 nghìnPhần lẻ nhỏ nhất quán còn dùng
Cộng4302 triệuĐịnh mức ghi trong sổ, không đổi giữa các ca

Có hai nguyên tắc khi đặt định mức. Thứ nhất, không bỏ tờ lớn vào quỹ đầu ca: tờ một trăm, hai trăm, năm trăm nghìn không giúp thối tiền mà chỉ làm tăng rủi ro. Thứ hai, xem lại định mức mỗi khi đổi bảng giá hoặc thấy thu ngân phải chạy đi đổi tiền lẻ quá hai lần một ca. Khi khách chuyển khoản nhiều hơn, định mức thường giảm được; ghi lại lý do mỗi lần đổi để người sau hiểu.

Các bước mở két, theo đúng thứ tự

Thứ tự dưới đây tính cho quán mở lúc bảy giờ sáng, thu ngân có mặt sớm mười lăm phút. Cơ sở của bạn chỉ cần dịch giờ, giữ nguyên thứ tự các bước.

  1. Người giữ chìa mở tủ hoặc két sắt, lấy túi quỹ đầu ca đã niêm phong từ tối hôm trước. Kiểm niêm phong còn nguyên, chữ ký trên niêm phong đúng người đóng ca tối qua.
  2. Hai người đứng cùng một chỗ, trong tầm camera nếu có. Thu ngân mở túi, tách tiền theo mệnh giá, đếm từng xấp. Người giao đứng nhìn, không làm việc khác.
  3. Thu ngân ghi số tờ từng mệnh giá vào tờ nhận quỹ, cộng tổng, so với định mức. Khớp thì sang bước sau; lệch thì dừng, đếm lại lần hai bằng người khác đếm.
  4. Xếp tiền vào két theo vị trí cố định: mệnh giá nhỏ bên phải, lớn dần sang trái, mặt tiền cùng một chiều. Vị trí cố định giúp đếm nhanh cuối ca và nhận ra ngay khi một ngăn vơi bất thường.
  5. Hai người ký vào tờ nhận quỹ, ghi giờ. Thu ngân đăng nhập tài khoản riêng của mình trên máy bán hàng hoặc mở sổ bán hàng trang mới, ghi tên ca.
  6. Kiểm đồ dùng đi kèm: bút soi hoặc đèn kiểm tiền còn pin, giấy in hoá đơn còn đủ, mã chuyển khoản dán ở quầy đúng tài khoản của cơ sở, máy quẹt thẻ (nếu có) đã bật và kết nối.
  7. Đóng két, rút chìa hoặc khoá ngăn. Từ lúc này chỉ thu ngân của ca được mở két. Người giao cất tờ nhận quỹ vào bìa hồ sơ ca, không để trên quầy.

Toàn bộ chuỗi bước này mất khoảng năm phút khi đã quen. Lần đầu triển khai, bạn nên đứng làm cùng nhân viên ba buổi liên tiếp để sửa những chỗ tờ mẫu chưa hợp thực tế, ví dụ két của bạn có ít ngăn hơn số mệnh giá.

Bảng kiểm mở két dán cạnh quầy

Bảng kiểm khác các bước ở chỗ nó ngắn, chỉ để tích. Bạn có thể in khổ nhỏ, ép nhựa, dán mặt trong cánh tủ quầy. Đây là mẫu tham khảo, hãy thêm bớt theo cơ sở của bạn.

  • Niêm phong túi quỹ còn nguyên, chữ ký khớp người đóng ca trước.
  • Đếm đủ theo mệnh giá, tổng khớp định mức ghi trong sổ.
  • Không có tờ lớn lẫn trong quỹ đầu ca.
  • Tiền xếp đúng ngăn, cùng chiều.
  • Tờ nhận quỹ có hai chữ ký, có giờ.
  • Thu ngân đăng nhập bằng tài khoản riêng, không dùng chung.
  • Mã chuyển khoản ở quầy đúng tên tài khoản cơ sở, không bị dán đè.
  • Đèn hoặc bút kiểm tiền hoạt động.
  • Giấy in hoá đơn còn ít nhất một cuộn dự phòng.
  • Không có túi xách cá nhân, ví cá nhân trong khu vực két.

Mục cuối nghe như chuyện nhỏ, nhưng tiền cá nhân để chung khu vực két là cách nhanh nhất làm mọi chênh lệch trở nên không thể giải thích. Quy định tủ đồ cá nhân riêng cho nhân viên và nói rõ lý do ngay ngày đầu: để bảo vệ chính họ chứ không phải vì nghi ngờ ai.

Mục kiểm mã chuyển khoản cũng nên giữ, kể cả khi bạn thấy nó hiếm khi sai. Mã dán ở quầy là thứ người ngoài có thể dán đè trong vài giây lúc quán đông, và khách chuyển nhầm sang tài khoản lạ thì cơ sở rất khó đòi lại.

Những lỗi hay gặp khi mở két và cách sửa

Đếm tổng mà không đếm theo mệnh giá. Tổng đúng nhưng cơ cấu sai thì giữa ca vẫn thiếu tiền lẻ, thu ngân phải chạy đi đổi và để két mở. Sửa bằng cách bắt buộc ghi số tờ từng mệnh giá trên tờ nhận quỹ, không chỉ ghi tổng.

Người giao đi làm việc khác trong lúc thu ngân đếm. Chữ ký của người giao lúc đó chỉ còn là hình thức. Sửa bằng cách ghi trong quy trình rằng hai người cùng đứng tới khi ký xong, và chọn giờ mở két trước khi bếp cần quản lý.

Dùng tiền doanh thu tối qua làm quỹ đầu ca. Cách này tiện nhưng làm sổ không bao giờ khớp, vì doanh thu ngày trước chưa được đối soát xong đã bị trộn vào ngày sau. Sửa bằng cách đóng ca tối nào cũng tách riêng túi quỹ định mức và túi doanh thu.

Định mức thay đổi theo ý từng quản lý. Hôm hai triệu, hôm một triệu rưỡi, thu ngân không biết đâu là đúng. Sửa bằng cách ghi định mức vào đầu sổ, ai đổi phải ghi ngày và lý do, chủ cơ sở ký.

Ký trước, đếm sau cho nhanh. Đây là lỗi nguy hiểm nhất vì nó xoá giá trị của cả quy trình. Nếu gặp, đừng trách riêng nhân viên; xem lại vì sao họ thấy cần làm nhanh, thường là vì giờ mở két trùng giờ khách đầu tiên tới.

Khi số đếm đầu ca không khớp định mức

Thỉnh thoảng thu ngân đếm ra ít hơn hoặc nhiều hơn định mức. Việc đầu tiên là không bán hàng bằng két đó cho tới khi xử lý xong, vì mọi giao dịch sau sẽ làm khoản lệch khó truy hơn. Người khác đếm lại một lần, độc lập, không nhìn tờ ghi của người trước. Nếu lần hai vẫn lệch, ghi đúng số lệch vào tờ nhận quỹ, cả hai ký, và thu ngân nhận quỹ với số thực tế chứ không phải số định mức.

Sau đó người quản lý đối chiếu với tờ đóng ca tối hôm trước: tối qua ai niêm phong, niêm phong ghi bao nhiêu, có ai mở két sau giờ đóng không. Phần lớn trường hợp là đếm sót một xấp hoặc kẹp lẫn tờ khi niêm phong vội. Ví dụ giả định: túi ghi hai triệu nhưng đếm ra một triệu chín trăm tám mươi, thiếu đúng một tờ hai mươi nghìn; lật lại ngăn kéo tối qua thì thấy tờ đó kẹt dưới khay.

Không trừ tiền thu ngân ca sáng cho khoản lệch phát hiện lúc mở két, vì họ chưa đụng vào tiền. Trách nhiệm thuộc về khâu đóng ca hôm trước, và cách xử lý chênh lệch nên theo quy trình chung của cơ sở. Chuyện trừ lương nhân viên vì thiếu tiền còn liên quan quy định lao động, bạn nên tra Bộ luật Lao động hiện hành hoặc hỏi người tư vấn trước khi đặt luật trong cơ sở.

Chỉnh mẫu cho hợp cơ sở của bạn

Mẫu trên giả định một quầy, hai người. Nếu bạn có hai quầy thu ngân, mỗi quầy một túi quỹ, một tờ nhận quỹ, một tài khoản đăng nhập riêng; tuyệt đối không cho hai người dùng chung một két trong cùng ca, vì khi đó chênh lệch không thuộc về ai. Nếu bạn bán ở chợ hoặc xe đẩy không có két, thay két bằng túi đeo hai ngăn: một ngăn quỹ lẻ, một ngăn tiền thu, và vẫn đếm ghi như trên.

Nếu phần lớn khách chuyển khoản, quỹ đầu ca có thể nhỏ lại, nhưng đừng bỏ hẳn. Ngày mạng chập chờn hoặc khách lớn tuổi trả tiền mặt, quán không có tiền lẻ thối là mất khách ngay. Ghi lại số giao dịch tiền mặt mỗi ca trong một tháng, rồi đặt định mức đủ cho ca đông nhất, cộng thêm khoảng một phần năm làm đệm.

Cuối cùng, ghi phiên bản cho tờ quy trình: mã, ngày áp dụng, người duyệt. Khi bạn đổi định mức hay đổi người giữ chìa, sửa tờ, tăng số phiên bản, thu tờ cũ về. Nhân viên mới chỉ cần đọc tờ đang dán ở quầy là làm đúng, không phải hỏi lại người cũ "ở đây thường làm thế nào".

Câu hỏi thường gặp

Quán chỉ có một người làm cả ngày thì có cần quy trình mở két không?

Vẫn cần, chỉ gọn hơn. Người đó đếm theo mệnh giá, ghi vào sổ, chụp ảnh tờ ghi số và gửi cho chủ quán. Mục đích là có một con số đầu ngày đã được ghi lại, để cuối ngày so được doanh thu tiền mặt chứ không đoán.

Có nên để tiền xu trong quỹ đầu ca không?

Tuỳ khách của bạn có còn dùng không. Phần lớn cửa hàng hiện nay chỉ dùng tiền giấy từ một nghìn trở lên. Nếu khu vực bạn bán khách vẫn đưa xu, đặt một ngăn riêng và ghi số lượng như mệnh giá khác.

Định mức quỹ đầu ca nên bằng bao nhiêu phần trăm doanh thu?

Không có tỉ lệ chuẩn. Cách tính dựa vào số lượt trả tiền mặt và tờ khách hay đưa, không dựa vào doanh thu. Theo dõi một tháng số lần thu ngân thiếu tiền lẻ, rồi chỉnh định mức đến khi gần như không còn phải đi đổi.

Ai nên giữ chìa két hoặc mã két sắt?

Nên giới hạn ở chủ cơ sở và một quản lý được giao rõ bằng văn bản. Mỗi lần đổi người giữ, đổi mã hoặc đổi ổ khoá và ghi ngày vào sổ. Càng nhiều người giữ chìa, càng khó biết ai đã mở két sau giờ đóng.

Tờ nhận quỹ đầu ca nên lưu bao lâu?

Nên lưu ít nhất đến khi đối soát tháng xong và chủ cơ sở đã xem báo cáo. Nhiều nơi lưu theo tháng trong bìa hồ sơ. Thời hạn lưu chứng từ kế toán chính thức thì hỏi kế toán của bạn vì tuỳ loại giấy tờ.

Có cần camera ở khu vực két không?

Không bắt buộc để quy trình chạy, nhưng camera hướng vào mặt quầy giúp xác minh nhanh khi có tranh chấp. Nếu lắp, báo cho nhân viên biết, không quay khu vực riêng tư, và tìm hiểu quy định về dữ liệu hình ảnh hiện hành.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138