Một văn phòng hai mươi người dễ có tới vài trăm món tài sản: máy tính, màn hình, máy in, điện thoại bàn, máy lạnh, bàn ghế, tủ, máy chiếu, bộ phát mạng. Lúc mua thì ai cũng biết; ba năm sau thì không ai chắc chiếc laptop trong tủ là của ai, máy lạnh phòng họp bảo dưỡng lần cuối khi nào, màn hình mang về nhà trong mùa làm việc từ xa đã trả chưa.
Mẫu SOP này đưa tài sản về một sổ chung với bốn việc: đánh mã khi nhận, cấp phát có biên bản, bảo trì và sửa chữa có ghi lại, thu hồi khi đổi người hoặc thanh lý. Có quy tắc mã, cột sổ tài sản, biên bản cấp phát, lịch bảo trì, bảng kiểm kiểm kê cuối năm và lỗi hay gặp. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn. Việc ghi nhận tài sản cố định, khấu hao trên sổ kế toán thuộc chuyên môn kế toán theo quy định hiện hành; mẫu chỉ lo phần quản lý hiện vật.
Phạm vi: tài sản nào vào sổ
Không phải món nào cũng cần một dòng trong sổ. Mẫu đề xuất đưa vào sổ những thứ dùng lâu, có giá trị đáng kể hoặc có dữ liệu bên trong: máy tính để bàn, laptop, màn hình, máy in, máy chiếu, điện thoại, thiết bị mạng, máy lạnh, tủ lạnh, bàn ghế, tủ hồ sơ, két sắt. Đồ rẻ, tiêu hao nhanh như chuột, bàn phím, ổ cắm có thể ghi gộp theo số lượng hoặc không ghi.
Văn phòng tự đặt một ngưỡng giá trị: món nào trên ngưỡng thì đánh mã riêng. Thiết bị chứa dữ liệu — laptop, điện thoại, ổ cứng — luôn đánh mã riêng dù giá trị thấp, vì mất nó là mất dữ liệu chứ không chỉ mất tiền.
Người làm chính là nhân viên hành chính, giữ sổ tài sản. Người dùng tài sản chịu trách nhiệm giữ gìn món được cấp và báo khi hỏng, mất. Kế toán đối chiếu sổ tài sản với sổ sách kế toán mỗi năm một lần. Quản lý văn phòng duyệt cấp phát, thanh lý.
Quy tắc mã tài sản và cột sổ tài sản
Mã ngắn, dán bằng tem nhỏ ở chỗ dễ thấy nhưng không vướng: mặt dưới laptop, mặt sau màn hình, gầm bàn. Sổ tài sản là bảng tính, mỗi tài sản một dòng.
| Cột | Ví dụ giả định | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mã tài sản | MT-018 | Hai chữ cho nhóm (MT máy tính, MH màn hình, MI máy in, BG bàn ghế…) và số thứ tự |
| Tên, loại | Laptop 14 inch | Mô tả đủ để phân biệt, không cần tên hãng |
| Số sê-ri | Theo tem của nhà sản xuất | Cần khi bảo hành, báo mất |
| Ngày nhận, nguồn | 03/2026, mua theo phiếu đề nghị số 12 | Liên kết với chứng từ mua |
| Hạn bảo hành | 03/2028 | Lọc cột này để bảo hành kịp |
| Người đang giữ, vị trí | Nhân viên kinh doanh B, bàn số 7 | Cập nhật mỗi lần cấp phát, thu hồi |
| Tình trạng | Đang dùng, trong kho, đang sửa, chờ thanh lý | Một trong vài giá trị cố định |
| Lịch sử | Sửa bàn phím 08/2026 | Mỗi lần sửa, chuyển người ghi một dòng |
Cột "người đang giữ" là cột quan trọng nhất và cũng hay sai nhất, vì tài sản đổi tay mà không ai báo. Giữ nó đúng bằng cách gắn mọi thay đổi vào biên bản, không cập nhật theo lời kể.
Các bước cấp phát và thu hồi
Hai luồng đối xứng: món đi ra có biên bản, món quay về có biên bản.
- Nhận tài sản mới: kiểm theo bảng kiểm nhận hàng của quy trình mua sắm, đánh mã, dán tem, ghi sổ, cất phiếu bảo hành theo mã.
- Cấp phát: lập biên bản cấp phát ghi mã, tình trạng, phụ kiện kèm theo; người nhận ký; cập nhật cột người giữ.
- Với thiết bị chứa dữ liệu: trước khi cấp, đặt tài khoản đăng nhập riêng cho người nhận, bật khoá màn hình, nhắc quy định không cài phần mềm lạ và không để dữ liệu công việc ngoài thư mục chung.
- Chuyển giữa hai người: không chuyển tay trực tiếp; trả về người làm chính, kiểm, rồi cấp lại bằng biên bản mới.
- Thu hồi khi đổi người hoặc nghỉ việc: người trả và người làm chính cùng kiểm tình trạng, phụ kiện theo biên bản cấp phát; dữ liệu công việc được chuyển về thư mục chung trước khi xoá máy.
- Xoá dữ liệu trước khi cấp lại: đăng xuất mọi tài khoản của người cũ, xoá dữ liệu cá nhân, cài lại nếu cần.
- Cập nhật sổ ngay trong ngày cấp phát hoặc thu hồi.
Bước năm phối hợp với quy trình nghỉ việc của bộ phận nhân sự: danh sách tài sản phải trả lấy ngay từ sổ tài sản theo tên người, không dựa vào trí nhớ của người nghỉ.
Biên bản cấp phát: mẫu nội dung
Một trang, hai bản: người nhận giữ một, văn phòng giữ một (hoặc bản quét lưu theo mã tài sản).
| Phần | Nội dung |
|---|---|
| Thông tin tài sản | Mã, tên, số sê-ri, tình trạng khi giao (mới, đã dùng, vết trầy nếu có) |
| Phụ kiện kèm theo | Sạc, dây, túi, chuột… liệt kê từng món |
| Người giao, người nhận | Họ tên, bộ phận, ngày |
| Cam kết sử dụng | Dùng cho công việc, giữ gìn, báo ngay khi hỏng, mất; không tự ý mang sửa ở ngoài |
| Quy định mang ra ngoài | Được mang về nhà hay không, điều kiện gì |
| Phần thu hồi | Ngày trả, tình trạng khi trả, chữ ký hai bên |
Cam kết sử dụng nên viết bằng lời dễ hiểu, không đe doạ. Chuyện bồi thường khi làm hỏng, làm mất thuộc nội quy và quy định lao động hiện hành; biên bản chỉ nhắc người nhận đọc nội quy, không tự đặt mức bồi thường.
Bảo trì, báo hỏng và sửa chữa
Lịch bảo trì theo nhóm. Máy lạnh vệ sinh định kỳ theo khuyến nghị của nhà sản xuất hoặc thợ; máy in vệ sinh, thay linh kiện hao mòn; máy tính dọn bụi, kiểm ổ cứng. Ghi lịch vào sổ tài sản dưới dạng cột "bảo trì kế tiếp", lọc mỗi tháng.
Báo hỏng qua một kênh. Người dùng báo người làm chính bằng một tin nhắn có mã tài sản và mô tả lỗi. Không tự gọi thợ, không tự mang ra tiệm.
Kiểm bảo hành trước khi sửa. Lọc cột hạn bảo hành. Còn bảo hành thì đi theo kênh bảo hành, giữ phiếu tiếp nhận.
Sửa chữa đi theo quy trình mua sắm nhỏ. Có báo giá theo ngưỡng, duyệt, nghiệm thu. Thiết bị chứa dữ liệu mang đi sửa thì sao lưu và tháo hoặc xoá dữ liệu nhạy cảm trước nếu được.
Ghi lịch sử. Mỗi lần sửa ghi một dòng: ngày, lỗi, cách sửa, chi phí. Món sửa đi sửa lại nhiều lần là ứng viên thay mới, có số liệu để trình duyệt.
Bảng kiểm kiểm kê tài sản cuối năm
Kiểm kê là đi từng phòng, cầm sổ, nhìn tận mắt từng món. Hai người làm cùng nhau: người làm chính và một người khác bộ phận.
| Việc kiểm | Đạt khi |
|---|---|
| Mọi mã trong sổ | Đã thấy tận mắt, đúng vị trí, đúng người giữ |
| Món thấy mà không có trong sổ | Đã đánh mã, ghi sổ, tìm chứng từ nguồn |
| Món trong sổ mà không thấy | Đã hỏi người giữ, lập biên bản nếu không tìm được |
| Tình trạng | Cập nhật cột tình trạng, đánh dấu món chờ thanh lý |
| Tem mã | Còn đọc được, dán lại nếu bong |
| Đối chiếu kế toán | Kế toán xác nhận khớp với danh sách tài sản trên sổ sách |
Văn phòng có nhân viên mang thiết bị về nhà làm việc thì gửi danh sách trước một tuần, hẹn ngày mang vào kiểm hoặc chụp ảnh tem mã kèm số sê-ri.
Kết quả kiểm kê ghi thành biên bản có chữ ký hai người kiểm và người quản lý. Món không tìm thấy không xoá khỏi sổ ngay mà chuyển tình trạng sang "không tìm thấy", chờ quản lý quyết định cách xử lý.
Thanh lý và lỗi hay gặp
Thanh lý có duyệt và biên bản. Món hỏng không sửa được, hoặc đã cũ không còn dùng, lập danh sách thanh lý, quản lý duyệt, kế toán xử lý phần sổ sách theo quy định hiện hành.
Xoá dữ liệu trước khi thanh lý. Máy tính, điện thoại, máy in có bộ nhớ, ổ cứng: xoá an toàn hoặc tháo ổ, ghi vào biên bản. Đây là bước hay bị quên nhất.
Lỗi: sổ tài sản chỉ cập nhật khi kiểm kê. Sửa: mỗi biên bản cấp phát, thu hồi, sửa chữa kéo theo một dòng cập nhật trong ngày.
Lỗi: chuyển tay trực tiếp giữa hai nhân viên. Sửa: bước bốn bắt buộc qua người làm chính, kể cả khi chỉ đổi bàn.
Lỗi: thiết bị cá nhân dùng cho công việc không ai quản. Sửa: nếu văn phòng cho dùng máy riêng, lập danh sách riêng và quy định tối thiểu về khoá màn hình, nơi lưu dữ liệu công việc.
Chỉnh mẫu cho văn phòng của bạn
Mẫu viết cho văn phòng mười lăm đến năm mươi người có một người hành chính giữ sổ. Vài hướng chỉnh:
- Văn phòng dưới mười người: sổ tài sản chỉ cần cho thiết bị điện tử và đồ giá trị lớn, biên bản cấp phát gộp vào một trang có nhiều dòng, kiểm kê cuối năm làm trong một buổi chiều.
- Văn phòng cho làm việc từ xa: thêm vào biên bản phần mang thiết bị về nhà, quy định cách báo hỏng khi ở xa, và lịch mang máy về văn phòng kiểm định kỳ.
- Văn phòng thuê thiết bị như máy in, máy photocopy thuê theo hợp đồng: vẫn ghi vào sổ với tình trạng "thuê", cột nguồn ghi hợp đồng thuê, bảo trì theo cam kết của bên cho thuê.
- Văn phòng mới chuyển chỗ: dùng dịp chuyển văn phòng làm lần kiểm kê đầu tiên, dán tem mã ngay khi đóng thùng để mở thùng ra là biết món nào đi đâu.
Khi thay đổi ngưỡng giá trị đánh mã, nhóm mã hay người giữ sổ, sửa phần đầu mẫu và tăng số phiên bản. Sổ tài sản dùng lâu năm chỉ đáng tin khi mọi người cùng làm theo một bản quy tắc.
Câu hỏi thường gặp
Văn phòng nhỏ có cần đánh mã từng chiếc ghế không?
Không bắt buộc. Bàn ghế giống nhau có thể ghi gộp theo số lượng và vị trí. Nên đánh mã riêng cho thiết bị điện tử, thiết bị chứa dữ liệu và đồ có giá trị lớn. Ngưỡng do văn phòng tự đặt, ghi vào phần đầu SOP.
Nhân viên làm mất laptop công ty thì xử lý thế nào?
Báo ngay người làm chính và quản lý, đổi mật khẩu các tài khoản đã đăng nhập trên máy, khoá máy từ xa nếu công cụ quản lý thiết bị hỗ trợ, lập biên bản. Báo công an nếu bị mất trộm. Trách nhiệm bồi thường xử lý theo nội quy và quy định lao động hiện hành.
Sổ tài sản khác danh sách tài sản cố định của kế toán thế nào?
Sổ tài sản của hành chính quản lý hiện vật: món nào, ở đâu, ai giữ, tình trạng. Danh sách tài sản cố định của kế toán phục vụ ghi sổ và khấu hao theo quy định hiện hành. Hai danh sách nên dùng chung mã và đối chiếu mỗi năm.
Có cần biên bản khi cho nhân viên mượn máy chiếu một buổi không?
Không cần biên bản đầy đủ. Ghi một dòng vào sổ mượn: mã, người mượn, ngày giờ, hạn trả, ký nhận khi trả. Biên bản cấp phát chỉ dùng khi tài sản giao cho một người giữ lâu dài.
Khi nào nên thay mới thay vì sửa tiếp?
Khi chi phí sửa gần bằng một phần đáng kể giá mua mới, khi lỗi lặp lại nhiều lần trong lịch sử, hoặc khi thiết bị không còn được hỗ trợ cập nhật bảo mật. Cột lịch sử trong sổ tài sản cho bạn số liệu để trình duyệt thay mới thay vì chỉ cảm giác.