KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP kho và giao nhận

Mẫu SOP sắp xếp kho nhỏ: chia khu, đánh mã vị trí kệ, quy tắc đặt và lấy hàng

Mẫu quy trình sắp xếp kho cho cửa hàng, shop online, văn phòng: chia khu chức năng, đánh mã vị trí kệ, hàng nặng – nhẹ, nhập trước xuất trước, bảng kiểm tuần.

Narrow backroom of a clothing shop in Hanoi, metal shelves with neatly stacked plain cartons, a young employee seen from behind sliding a box into a lower shelf

Kho nhỏ lộn xộn không phải vì thiếu chỗ mà vì không có quy tắc chung: mỗi người cất một kiểu, nên chỉ người cất mới tìm được. Một SOP sắp xếp kho trả lời ba câu: kho chia thành những khu nào, mỗi vị trí trên kệ tên là gì, và ai đặt hàng vào đâu theo luật gì. Khi ba câu này rõ, người mới vào làm tuần đầu cũng lấy đúng hàng trong một phút.

Mẫu dưới đây dành cho kho phía sau cửa hàng, kho của shop bán online quy mô vài trăm mã, kho vật tư văn phòng. Kho lạnh và kho khô nguyên liệu của quán ăn có yêu cầu riêng, có mẫu riêng trong cùng danh mục. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn.

Đầu mẫu: mục đích, phạm vi, người chịu trách nhiệm

Mục đích: mọi mặt hàng trong kho có một vị trí cố định hoặc một vị trí được ghi lại, ai cũng tìm được, hàng cũ được dùng trước, lối đi thông thoáng và an toàn. Viết mục đích như vậy để nhân viên hiểu sắp xếp kho không phải chuyện "cho đẹp" mà là chuyện lấy đúng, lấy nhanh và không ai bị thương.

Phạm vi: toàn bộ kho hàng bán và kho vật tư của cơ sở, gồm kệ, nền, khu nhận hàng, khu chờ xuất, khu cách ly hàng lỗi. Không gồm quầy trưng bày, vì trưng bày theo nguyên tắc bán hàng chứ không theo nguyên tắc kho.

Người chịu trách nhiệm: một người giữ sơ đồ kho và danh sách mã vị trí, thường là thủ kho hoặc trưởng ca. Mọi thay đổi vị trí của một mã hàng phải qua người này, nếu không sơ đồ sẽ sai sau vài tuần. Những người còn lại có nghĩa vụ cất hàng đúng vị trí và báo khi vị trí đầy.

Ở cơ sở hai ba người, chủ thường tự giữ vai này. Không sao, miễn là có một người, không phải "ai rảnh thì sắp".

Chia kho thành các khu chức năng

Bước đầu tiên là vẽ sơ đồ kho trên một tờ giấy, rồi khoanh các khu. Kho nhỏ đến đâu cũng nên có đủ năm khu dưới đây, dù có khu chỉ là một ngăn kệ.

KhuDùng đểĐặt ở đâu
Khu nhận hàngĐể tạm hàng mới về đang kiểmSát cửa kho, không chắn lối
Khu lưu trữ chínhHàng đã kiểm, chờ bán hoặc chờ soạnPhần lớn diện tích, theo dãy kệ
Khu hàng bán chạyNhững mã lấy nhiều nhất mỗi ngàyGần cửa ra hoặc gần bàn đóng gói, ở tầm tay
Khu chờ xuấtHàng đã soạn hoặc đã đóng gói, chờ giaoGần cửa, tách khỏi khu nhận hàng
Khu cách lyHàng lỗi, hàng hoàn chưa kiểm, hàng chờ trảGóc riêng có ranh giới rõ
Khu vật tưThùng, băng keo, túi, giấy gói, dụng cụCạnh bàn đóng gói hoặc khu chờ xuất

Nguyên tắc vẽ: hàng đi một chiều từ khu nhận hàng vào khu lưu trữ rồi ra khu chờ xuất, càng ít đi ngược càng tốt. Nếu khu nhận hàng và khu chờ xuất buộc phải chung cửa, ít nhất đặt chúng ở hai bên cửa và dán băng keo màu khác nhau trên nền.

Sơ đồ đã vẽ dán ở cửa kho, và chụp một bản lưu trong nhóm chat nội bộ. Khi thêm kệ hay đổi khu, vẽ lại và ghi ngày.

Đánh mã vị trí kệ trong một buổi

Mã vị trí là phần làm SOP này khác hẳn với "dọn kho". Khi mỗi ô kệ có tên, ta ghi được hàng nằm ở đâu, và người khác tìm lại được mà không cần hỏi.

  1. Đặt tên dãy kệ bằng chữ cái theo thứ tự từ cửa vào trong: A, B, C.
  2. Trong mỗi dãy, đánh số cột kệ từ đầu gần cửa: A1, A2, A3.
  3. Đánh số tầng từ dưới lên: tầng 1 sát nền, tầng 2, tầng 3. Mã đầy đủ dạng A2-3 là dãy A, cột 2, tầng 3.
  4. Viết mã lên giấy dán ở mép từng ô kệ, chữ to, nhìn rõ từ lối đi. Dán cùng một độ cao ở mọi kệ.
  5. Lập danh sách mã hàng và vị trí: mỗi dòng một mã hàng, một mã vị trí chính. Lưu trong sổ kho hoặc cột riêng của phần mềm bán hàng.
  6. Ghi vị trí lên phiếu soạn hàng, để người soạn đi theo thứ tự vị trí thay vì theo thứ tự đơn.
  7. Chụp ảnh từng dãy kệ sau khi xếp xong làm ảnh chuẩn, để so khi kiểm tra hằng tuần.

Kho rất nhỏ chỉ có hai ba kệ vẫn nên đánh mã: chỉ cần chữ cái cho kệ và số cho tầng. Cái lợi đến ngay ở tuần đầu, khi bạn nhờ người khác lấy hàng hộ qua điện thoại và chỉ cần đọc một mã ngắn.

Quy tắc đặt hàng lên kệ

Nặng dưới, nhẹ trên. Thùng nặng, chất lỏng, hàng dễ đổ đặt ở tầng 1 và 2. Tầng trên cùng chỉ để hàng nhẹ, ít lấy. Quy tắc này vừa giảm nguy cơ rơi đổ vừa giảm việc phải nâng cao quá đầu.

Bán chạy ở tầm tay. Hàng lấy nhiều nhất đặt ở tầm từ hông đến vai, gần lối ra. Mỗi quý xem lại danh sách bán chạy và đổi vị trí nếu cần, nhớ báo người giữ sơ đồ.

Nhập trước xuất trước. Hàng mới về xếp phía sau hoặc phía trong, hàng cũ đẩy ra phía trước. Hàng có hạn dùng thì theo hạn: hạn gần đứng trước, dù về sau.

Một ô một mã khi có thể. Trộn nhiều mã giống nhau trong một ô là nguồn lấy nhầm số một, nhất là quần áo khác cỡ hay linh kiện khác quy cách. Nếu bắt buộc chung ô, ngăn bằng hộp hoặc bìa cứng.

Không đặt hàng trên nền ở lối đi. Hàng để nền chỉ ở khu được vẽ sẵn, kê trên tấm kê, không chắn lối thoát hiểm, bình chữa cháy, cầu dao điện.

Mặt có mã hàng quay ra ngoài. Thùng nào cũng quay mặt có tên hoặc mã ra lối đi để đọc được mà không cần kéo ra.

Lối đi, an toàn và những thứ không được để trong kho

Kho nhỏ hay bị dùng làm chỗ chứa mọi thứ không có chỗ khác. SOP nên ghi rõ những gì không thuộc kho và những điều về an toàn mà ai cũng phải giữ. Phần phòng cháy chữa cháy dưới đây chỉ ở mức nguyên tắc; yêu cầu cụ thể theo loại cơ sở bạn tra quy định hiện hành hoặc hỏi cơ quan phòng cháy chữa cháy địa phương.

  • Lối đi chính đủ rộng cho một người bê thùng đi qua; lối tới cửa thoát hiểm và bình chữa cháy luôn trống.
  • Không để hàng sát bóng đèn, ổ cắm, tủ điện; không câu móc điện tạm trong kho.
  • Hoá chất tẩy rửa để khu riêng, tầng thấp, xa thực phẩm và hàng tiêu dùng.
  • Không chất hàng cao hơn mức kệ chịu được; kệ cao nên được bắt cố định vào tường.
  • Thang hoặc ghế bậc dùng để lấy hàng tầng cao phải chắc chắn, không đứng lên thùng hàng.
  • Đồ cá nhân của nhân viên, xe máy, đồ ăn không để trong kho hàng.
  • Bìa, thùng rỗng gom lại cuối ngày, không để chồng trong kho vì dễ cháy và che lối.

Một lần mỗi tuần, người giữ sơ đồ đi một vòng kho theo danh sách này. Chỉ mất vài phút nhưng giữ được kho ở trạng thái an toàn lâu dài thay vì dọn một lần rồi bừa lại.

Bảng kiểm sắp xếp kho hằng tuần

Bảng kiểm này dùng để duy trì, không phải để dọn lần đầu. Mỗi tuần một tờ, người kiểm đi một vòng và đánh dấu.

Mục kiểmĐạt khiGhi chú
Sơ đồ kho ở cửa đúng với thực tếKhông có khu hay kệ nào đổi mà chưa vẽ lại…
Mã vị trí còn đủ, đọc rõKhông ô nào mất giấy dán…
Hàng đúng vị tríChọn ngẫu nhiên mười mã, cả mười nằm đúng chỗ ghi…
Nhập trước xuất trướcHàng cũ hoặc hạn gần ở phía trước…
Khu nhận hàng trốngKhông còn hàng nằm chờ quá một ngày…
Khu cách ly có sổ đi kèmMón nào cũng có dòng trong sổ hàng lỗi…
Lối đi, lối thoát hiểm thôngKhông vật cản…
Thùng rỗng, rác đã gomKhông chồng thùng rỗng trong kho…

Mục "chọn ngẫu nhiên mười mã" là phép thử tốt nhất cho cả SOP. Nếu tuần nào cũng có hai ba mã sai vị trí, nghĩa là quy tắc cất hàng chưa được làm theo, hoặc vị trí ghi trong danh sách đã lỗi thời.

Lỗi hay gặp và cách chỉnh mẫu cho cơ sở của bạn

Lỗi thứ nhất là đánh mã xong không cập nhật. Hàng mới về không có chỗ, nhân viên đặt tạm vào ô trống gần nhất, vài tuần sau danh sách vị trí không còn đúng. Cách chỉnh: trong SOP ghi rõ, đặt hàng vào ô khác vị trí chính thì phải ghi vào sổ ngay trong ca, và người giữ sơ đồ cập nhật danh sách cuối tuần.

Lỗi thứ hai là xếp theo nhà cung cấp thay vì theo cách bán. Hàng về từ một nơi được để cùng một dãy, trong khi khách mua theo nhóm sản phẩm. Với shop online, nên xếp theo tần suất lấy; với cửa hàng, nên xếp theo nhóm hàng giống cách trưng bày ngoài quầy để bổ sung kệ nhanh.

Lỗi thứ ba là kho quá nhỏ mà vẫn cố có đủ mọi khu. Khi đó, gộp khu nhận hàng và khu chờ xuất vào cùng một bàn nhưng dùng theo giờ: buổi sáng nhận hàng, buổi chiều đóng đơn. Điều không nên gộp là khu cách ly với khu lưu trữ.

Lỗi thứ tư là dọn kho một lần thật kỹ rồi bỏ đó. Kho gọn sau một ngày tổng vệ sinh nhưng không có bảng kiểm tuần thì chỉ giữ được vài tuần. SOP sắp xếp kho chỉ có tác dụng khi phần duy trì được giao cho một người, có giờ cố định trong tuần, và kết quả được xem lại.

Khi chỉnh mẫu, giữ ba phần lõi: sơ đồ khu, mã vị trí, quy tắc đặt hàng. Các phần còn lại co giãn được theo diện tích và số mã hàng của bạn.

Câu hỏi thường gặp

Kho chỉ rộng vài mét vuông thì có cần mã vị trí không?

Vẫn nên có, ở dạng rút gọn: một chữ cho kệ, một số cho tầng. Lợi ích lớn nhất là người khác lấy hàng hộ được mà không cần gọi hỏi, và lúc kiểm kê đếm theo từng ô thay vì đếm loạn cả kho.

Nên để mỗi mã hàng một vị trí cố định hay đặt vào ô trống bất kỳ?

Cơ sở nhỏ nên dùng vị trí cố định vì dễ nhớ và không cần phần mềm theo dõi. Đặt vào ô trống bất kỳ tiết kiệm chỗ hơn nhưng chỉ chạy được khi mọi lần cất đều ghi lại vị trí, việc này khó giữ nếu ghi tay.

Bao lâu nên xếp lại kho một lần?

Không cần xếp lại toàn bộ định kỳ nếu bảng kiểm tuần vẫn đạt. Nên xem lại vị trí hàng bán chạy theo quý, và xếp lại một phần khi mùa vụ đổi, ví dụ trước mùa cao điểm cuối năm.

Hàng mùa vụ, hàng tồn lâu nên để ở đâu?

Để ở tầng cao hoặc dãy trong cùng, ghi vị trí như hàng khác. Hàng tồn lâu nên có thêm một dấu riêng để người quản lý thấy và quyết định xử lý, thay vì nằm im chiếm chỗ.

Có cần dán mã vạch lên kệ không?

Không bắt buộc. Mã vạch có ích khi cơ sở đã dùng máy quét để soạn hàng hoặc kiểm kê. Nếu chưa, mã chữ và số viết tay rõ ràng là đủ, và có thể thêm mã vạch sau mà không phải đổi cách đặt tên.

Nhân viên không chịu cất hàng đúng chỗ thì xử lý thế nào?

Trước hết kiểm vị trí có hợp lý không: ô quá cao, quá xa hay luôn đầy thì người ta sẽ cất bừa. Sau đó mới nhắc quy tắc và dùng bảng kiểm tuần để cả nhóm thấy kết quả, thay vì trách từng người.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138