KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP nhân sự và đào tạo

Mẫu SOP xếp lịch ca hàng tuần: nhận lịch rảnh, lên bảng ca, đổi ca và công bố

Quy trình xếp lịch ca hằng tuần cho cửa hàng, quán: hạn nộp lịch rảnh, thứ tự xếp, bảng kiểm trước khi công bố, đổi ca và xử lý khi có người báo nghỉ sát giờ.

Manager of a small convenience store in Vinh Long sitting on a stool in the back room with a blank paper grid and pencil, seen from over the shoulder, quiet afternoon

Xếp lịch ca hàng tuần cho cửa hàng hay quán nên chạy theo một chu kỳ cố định: nhân viên nộp lịch rảnh trước một hạn chót, quản lý xếp theo thứ tự ưu tiên đã viết sẵn, kiểm bằng bảng kiểm, công bố cùng một giờ mỗi tuần, rồi xử lý đổi ca theo quy tắc chung. Chu kỳ cố định giúp cả nhóm biết trước, giảm tin nhắn xin đổi lúc nửa đêm và giảm cảm giác thiên vị.

Mẫu dưới đây không đi sâu vào cách đếm lượng khách để tính số người mỗi ca; nó giả định bạn đã biết mỗi ca cần bao nhiêu người ở từng vị trí, và tập trung vào quy trình hằng tuần. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn. Giờ làm tối đa, ngày nghỉ hằng tuần, nghỉ giữa ca và làm đêm có quy định riêng trong Bộ luật Lao động hiện hành; SOP chỉ nhắc nguyên tắc.

Phần đầu SOP: mục đích, phạm vi, nguyên tắc

Như mọi SOP khác của cơ sở, quy trình xếp ca mở đầu bằng một khối ngắn để ai đọc cũng biết quy trình áp dụng cho ai và dựa trên những nguyên tắc nào. Các nguyên tắc nên ít và rõ; nhiều quá thì quản lý không nhớ nổi khi đang xếp.

MụcNội dung mẫu
Mã và tênNS-06 · Xếp lịch ca hằng tuần
Mục đíchMỗi ca đủ người đúng việc; nhân viên biết lịch đủ sớm; phân ca công bằng, có lý do
Phạm viMọi nhân viên làm theo ca, kể cả bán thời gian, thời vụ, người đang học việc
Người xếpQuản lý ca được giao; chủ cơ sở xem lại khi có thay đổi lớn
Nguyên tắc 1Mỗi ca luôn có người mở, đóng được cơ sở và người chịu trách nhiệm tiền
Nguyên tắc 2Tôn trọng ngày nghỉ, giới hạn giờ làm, thời gian nghỉ giữa ca theo quy định hiện hành
Nguyên tắc 3Ca xấu (đóng muộn, ngày lễ) chia luân phiên, có đếm
Nguyên tắc 4Lịch không dùng để thưởng phạt

Ba nguyên tắc đầu bảo vệ cơ sở và người lao động. Nguyên tắc thứ tư bảo vệ niềm tin của cả nhóm. Khi có ai thắc mắc vì sao mình bị xếp ca này, quản lý chỉ vào nguyên tắc nào đã áp dụng, thay vì trả lời "tại quán cần". Câu trả lời có căn cứ làm người nghe dễ chấp nhận hơn, kể cả khi họ không hài lòng.

Chu kỳ một tuần của việc xếp ca

Bảng dưới là chu kỳ mẫu cho lịch tuần bắt đầu từ thứ Hai. Ngày giờ cụ thể bạn đổi theo nhịp của cơ sở, nhưng khi đã chọn thì giữ nguyên tuần nào cũng vậy.

KhiViệcNgười làm
Thứ Tư, trước 21 giờHạn chót nộp lịch rảnh cho tuần sau; báo trước nếu có ngày cần nghỉNhân viên
Thứ NămXếp bảng ca nháp theo thứ tự ưu tiênQuản lý ca
Thứ Sáu, buổi sángKiểm bảng nháp bằng bảng kiểm, chủ cơ sở xem nếu cầnQuản lý ca, chủ
Thứ Sáu, 18 giờCông bố lịch tuần sau cho cả nhómQuản lý ca
Thứ Sáu đến Chủ nhậtNhận yêu cầu đổi ca theo quy tắcQuản lý ca
Thứ HaiLịch bắt đầu; mọi thay đổi sau đó là đổi ca phát sinhMọi người

Công bố cùng một giờ mỗi tuần là chi tiết nhỏ nhưng có tác dụng lớn. Nhân viên làm thêm nơi khác, đi học, chăm con cần biết lịch đủ sớm để sắp xếp. Lịch công bố trễ, công bố lúc này lúc khác, là lý do hay gặp khiến người bán thời gian xin nghỉ hẳn.

Nhân viên nộp lịch rảnh trễ hạn thì quản lý xếp theo lịch rảnh tuần trước của người đó. Nói rõ quy tắc này một lần, áp dụng đều, mọi người sẽ tự nộp đúng hạn.

Thứ tự xếp: điền bảng theo năm lớp

Xếp ca dễ rối vì phải cân nhiều thứ cùng lúc. Cách gọn là điền bảng theo lớp, mỗi lớp xong mới sang lớp sau:

  1. Lớp người chủ chốt. Điền trước người giữ chìa khoá, người phụ trách két, người pha chế chính hoặc bếp chính cho từng ca. Mỗi ca phải có ít nhất một người mở hoặc đóng được cơ sở và một người tự làm được thu ngân, dựa trên ma trận kỹ năng.
  2. Lớp ngày nghỉ. Đánh dấu ngày nghỉ hằng tuần của từng người và các ngày đã báo xin nghỉ được duyệt. Không xếp đè lên những ô đã đánh dấu.
  3. Lớp ca cố định. Điền những người có ca cố định theo thoả thuận (ví dụ chỉ làm sáng các ngày trong tuần).
  4. Lớp lấp chỗ. Dùng lịch rảnh của người bán thời gian, thời vụ để lấp ca còn thiếu. Ưu tiên chia đều số ca cho những ai đã đăng ký rảnh nhiều, thay vì dồn cho một người.
  5. Lớp người mới. Xếp người đang học việc vào ca có người kèm phù hợp; không xếp hai người mới cùng ca, không xếp người mới vào ca đông nhất tuần khi chưa qua lộ trình.

Sau năm lớp, đếm lại tổng giờ của từng người trong tuần. Người nào quá cao so với thoả thuận hoặc gần ngưỡng giờ làm tối đa theo luật thì chuyển bớt ca cho người khác; người nào quá thấp so với mong muốn đã nói thì ưu tiên cho tuần sau.

Bảng kiểm trước khi công bố lịch

Một bảng ca nhìn thì đầy đủ nhưng vẫn có thể có lỗ. Quản lý đọc từng dòng dưới đây trước khi gửi:

  • Mỗi ca có người mở hoặc đóng cửa được và người chịu trách nhiệm tiền.
  • Mỗi ca đủ số người tối thiểu cho từng vị trí như đã định.
  • Không ai bị xếp hai ca liền nhau mà khoảng nghỉ giữa hai ca quá ngắn, nhất là ca đóng tối rồi ca mở sáng hôm sau.
  • Mỗi người có ngày nghỉ hằng tuần theo thoả thuận và quy định hiện hành.
  • Tổng giờ mỗi người nằm trong mức đã thoả thuận, không vượt giới hạn giờ làm theo luật mà không có thoả thuận làm thêm.
  • Người chưa đủ 18 tuổi không bị xếp vào khung giờ hoặc loại việc bị hạn chế với lao động chưa thành niên.
  • Người mới đều có người kèm trong ca.
  • Những ngày đặc biệt (lễ, ngày có tiệc đặt trước, ngày nhận hàng lớn) đã được tăng người.
  • Ca đông nhất tuần không bị dồn toàn người làm ít kinh nghiệm.
  • Lịch đã ghi rõ giờ bắt đầu và kết thúc, không chỉ ghi "ca sáng".

Dòng về khoảng nghỉ giữa ca đóng và ca mở hay bị bỏ qua nhất. Người đóng quán lúc gần nửa đêm rồi mở cửa từ sáng sớm hôm sau thì đến ca mở sẽ mệt, dễ sai sót, và nếu kéo dài thì sức khoẻ đi xuống. Pháp luật cũng có quy định về thời gian nghỉ giữa hai ca; tra văn bản hiện hành để đặt khoảng nghỉ tối thiểu cho đúng.

Quy tắc đổi ca sau khi đã công bố

Đổi ca phải có người nhận thay. Người muốn đổi tự tìm người cùng vị trí và cùng mức kỹ năng nhận ca, rồi cả hai cùng báo quản lý. Quản lý không nhận yêu cầu kiểu "em bận, anh tìm người giúp em" trừ trường hợp khẩn cấp.

Quản lý đồng ý mới có hiệu lực. Đổi ca riêng giữa hai người mà quản lý không biết thì ca đó vẫn tính là của người có tên trong lịch. Quản lý kiểm đổi ca không phá vỡ bảng kiểm: không làm một ca thiếu người chủ chốt, không đẩy ai quá giờ.

Ghi lại mọi thay đổi. Lịch đã công bố được sửa trực tiếp, có ghi chú ai đổi với ai, ngày nào. Chấm công dựa trên lịch đã sửa.

Báo nghỉ sát giờ vì ốm, việc gấp. Nhân viên gọi điện, không chỉ nhắn tin, cho quản lý ca càng sớm càng tốt. Quản lý gọi theo danh sách người dự phòng đã chuẩn bị sẵn (những người đã đăng ký sẵn sàng gọi bù). Trường hợp ốm đau thì ưu tiên sức khoẻ, không gây áp lực bắt đi làm.

Không thưởng phạt bằng lịch ca. Dùng lịch ca để "trừng phạt" người làm mình phật ý, như dồn hết ca xấu cho người đó, là cách nhanh nhất làm cả nhóm mất niềm tin. Có vấn đề về hành vi thì xử lý theo SOP vi phạm, tách khỏi việc xếp ca.

Danh sách dự phòng và những tuần đặc biệt

Báo nghỉ sát giờ là chuyện không tránh được, nên lịch ca tốt luôn đi kèm một danh sách dự phòng. Mỗi tuần, khi nhân viên nộp lịch rảnh, có thêm một ô "sẵn sàng được gọi bù" cho từng ngày. Những người đánh dấu ô đó được xếp thành danh sách theo thứ tự luân phiên, để không phải lúc nào cũng gọi một người dễ tính nhất. Người được gọi bù có quyền từ chối; gọi bù là nhờ, không phải nghĩa vụ.

Những tuần đặc biệt — tuần trước Tết, tuần lễ dài ngày, mùa thi của sinh viên, tuần cơ sở có tiệc đặt trước — cần xếp sớm hơn chu kỳ thường. Mẫu đề xuất mở lịch rảnh cho các tuần này trước khoảng ba đến bốn tuần, công bố lịch sớm hơn ít nhất một tuần, và chốt danh sách người về quê, người ở lại từ trước. Tuần lễ cũng là lúc dễ vượt giới hạn giờ làm và phát sinh làm thêm, nên kiểm kỹ dòng tổng giờ trước khi công bố.

Sau mỗi tuần đặc biệt, quản lý ghi lại vài dòng: ca nào thiếu người, ca nào thừa, ai đã gánh nhiều. Ghi chú này đặt cùng chỗ với lịch ca của tuần đó, để năm sau có cái mà xem thay vì làm lại từ đầu bằng trí nhớ.

Lỗi hay gặp và cách chỉnh mẫu

Xếp ca theo trí nhớ, không có lịch rảnh. Quản lý nhớ "em Mai hay rảnh tối" rồi xếp, đến khi công bố mới biết tuần này Mai thi. Bắt buộc nộp lịch rảnh mỗi tuần, dù chỉ là một tin nhắn theo mẫu "rảnh: T2 sáng, T4 tối…".

Một người gánh gần hết ca đóng muộn. Ca đóng muộn mệt và về khuya. Chia luân phiên giữa những người làm được, ghi đếm số ca đóng của mỗi người trong tháng để dễ cân.

Lịch gửi dưới dạng ảnh chụp mờ. Lịch nên gửi rõ ràng, mỗi người dễ tìm tên mình. Nếu gửi ảnh, chụp thẳng, đủ sáng; tốt hơn là gửi thêm cho từng người dòng lịch của riêng họ.

Quán chỉ có hai ca cố định, ít người. Bỏ bước nộp lịch rảnh hằng tuần, thay bằng lịch cố định cả tháng, chỉ mở chu kỳ đổi ca. Vẫn giữ bảng kiểm, nhất là dòng ngày nghỉ hằng tuần.

Cửa hàng có nhiều điểm bán. Mỗi điểm một bảng ca, nhưng có một bảng tổng để thấy người nào làm ở hai điểm, tránh xếp trùng giờ.

Câu hỏi thường gặp

Nên công bố lịch ca trước bao lâu?

Mẫu đề xuất công bố trước ít nhất hai đến ba ngày so với ngày đầu tuần mới, vào một giờ cố định. Cơ sở nhiều người bán thời gian, sinh viên thì nên công bố sớm hơn để họ sắp xếp việc học và việc khác.

Nhân viên không nộp lịch rảnh đúng hạn thì sao?

Áp quy tắc đã báo trước: xếp theo lịch rảnh tuần trước của người đó, hoặc xếp sau khi đã lấp xong cho những người nộp đúng hạn. Áp đều cho mọi người thì sau vài tuần cả nhóm sẽ tự nộp đúng hạn.

Có được xếp một người làm hai ca liền trong ngày không?

Có thể khi người đó đồng ý và tổng giờ trong ngày, trong tuần không vượt giới hạn theo quy định hiện hành, kể cả phần làm thêm giờ có thoả thuận. Cần bảo đảm thời gian nghỉ giữa ca và chú ý sức khoẻ, nhất là với ca đứng nhiều.

Ai được ưu tiên chọn ca đẹp?

Không có câu trả lời chung, nhưng quy tắc phải viết ra và áp dụng đều. Có cơ sở luân phiên, có cơ sở ưu tiên người làm lâu hoặc người nhận kèm người mới. Điều cần tránh là ưu tiên theo cảm tình mà không ai biết lý do.

Nhân viên đổi ca với nhau nhưng không báo quản lý thì tính công thế nào?

Theo mẫu, ca đó vẫn được coi là ca của người có tên trong lịch cho tới khi quản lý xác nhận đổi. Quản lý cần xác minh lại giờ thực tế để trả công đúng người đã làm, rồi nhắc cả hai về quy tắc đổi ca.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138