KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP thu ngân và tiền mặt

Mẫu SOP chốt ca thu ngân: đếm két mù, khớp ba nguồn tiền, lập biên bản bàn giao

Quy trình chốt ca thu ngân viết sẵn: đếm két trước khi xem báo cáo máy, tách quỹ định mức, khớp tiền mặt, chuyển khoản, thẻ và mẫu biên bản bàn giao ca.

Two staff members seen from behind counting cash at a back office desk of a bakery in Da Nang after closing, blank notebook open, warm overhead lamp

Chốt ca thu ngân là việc đếm toàn bộ tiền trong két khi ca kết thúc, tách lại quỹ định mức cho ca sau, rồi so phần còn lại với doanh thu theo từng hình thức thanh toán và ghi vào biên bản có hai chữ ký. Điểm then chốt là thu ngân đếm và ghi số của mình trước khi xem báo cáo của máy bán hàng, để con số đếm không bị con số máy dẫn dắt.

Mẫu quy trình dưới đây dùng được cho cửa hàng, quán ăn, quán cà phê có một hoặc vài quầy. Nó kèm mẫu biên bản bàn giao dạng bảng và bảng kiểm cho người nhận ca. Phần xử lý khi két thừa hoặc thiếu chỉ nhắc ngắn, vì cơ sở nên có một quy trình riêng cho chênh lệch. Số tiền trong bài là ví dụ giả định.

Mục đích, phạm vi và người tham gia

Mục đích của chốt ca là khép lại trách nhiệm của một người với số tiền họ đã giữ trong ca. Khi biên bản đã ký, ca sau nhận một két sạch với đúng quỹ định mức, còn phần doanh thu của ca trước được tách riêng để nộp hoặc cất. Không có chốt ca rõ ràng thì cơ sở chỉ biết "cuối ngày thiếu tiền" mà không biết thiếu ở ca nào, ai giữ.

Phạm vi gồm mọi két đang dùng, mọi hình thức thanh toán ghi nhận trong ca, và cả những khoản không phải doanh thu nhưng đi qua két: tiền chi ra từ két nếu cơ sở cho phép, tiền khách gửi lại, tiền hoàn cho khách. Những khoản này phải có phiếu hoặc dòng ghi, nếu không sẽ thành chênh lệch không giải thích được.

Người tham gia gồm thu ngân hết ca và một người thứ hai: quản lý ca, chủ cơ sở hoặc thu ngân ca sau. Người thứ hai không đếm thay mà chứng kiến, đếm kiểm lại khi cần và ký. Ở cơ sở chỉ có một người đóng cửa buổi tối, thay người thứ hai bằng ảnh chụp biên bản và ảnh xấp tiền đã xếp theo mệnh giá gửi cho chủ, kèm niêm phong túi tiền có chữ ký.

Các bước chốt ca, theo thứ tự không đổi

Thứ tự các bước được sắp để mỗi con số đều có người đếm độc lập. Đổi chỗ hai bước một và bốn, ví dụ in báo cáo máy trước rồi mới đếm, là làm hỏng phần quan trọng nhất của quy trình.

  1. Ngừng nhận khách ở quầy, báo ca sau hoặc quản lý. Nếu quán vẫn mở, ca sau dùng két khác hoặc chờ chốt xong mới bán.
  2. Thu ngân rút ngăn két ra khỏi quầy, mang tới bàn đếm trong khu vực có camera hoặc khu vực nhân viên.
  3. Đếm toàn bộ tiền mặt theo mệnh giá, ghi số tờ và thành tiền vào cột "đếm thực tế" của biên bản. Chưa xem báo cáo máy.
  4. Tách đúng quỹ định mức theo cơ cấu mệnh giá đã quy định, cho vào túi quỹ ca sau. Phần còn lại là tiền mặt doanh thu của ca.
  5. Lúc này mới in hoặc mở báo cáo ca trên máy bán hàng (hoặc cộng sổ bán hàng tay), ghi doanh thu tiền mặt theo máy vào cột "theo sổ".
  6. Đối chiếu chuyển khoản: cộng các giao dịch ghi hình thức chuyển khoản trong ca, so với danh sách tiền về tài khoản trong cùng khung giờ do quản lý cung cấp.
  7. Đối chiếu thẻ (nếu có): chốt phiên trên máy quẹt thẻ theo hướng dẫn của bên cung cấp, so tổng với giao dịch thẻ trên máy bán hàng, kẹp biên nhận vào hồ sơ ca.
  8. Ghi chênh lệch từng hình thức, nếu có. Hai người ký, ghi giờ. Niêm phong túi doanh thu tiền mặt, ghi số tiền và chữ ký lên niêm phong.

Khi mới áp dụng, chốt ca mất khoảng mười lăm phút với quầy một người; sau hai tuần thường còn tám đến mười phút. Nếu lâu hơn nhiều, thường là do két xếp lộn mệnh giá trong ca hoặc thiếu phiếu cho các khoản chi ra từ két.

Mẫu biên bản bàn giao ca

Dưới đây là khung biên bản tham khảo, ghi số theo một ví dụ giả định. Bạn có thể in khổ A5, mỗi ca một tờ, đóng thành tập theo tháng. Chỉnh tên cột, thêm dòng cho hình thức thanh toán riêng của cơ sở.

KhoảnTheo sổ hoặc máyĐếm hoặc đối chiếu thực tếChênh lệch
Quỹ định mức đầu ca2 triệu2 triệu (tách ra cho ca sau)0
Doanh thu tiền mặt6 triệu 400 nghìn6 triệu 380 nghìnthiếu 20 nghìn
Doanh thu chuyển khoản9 triệu 150 nghìn9 triệu 150 nghìn0
Doanh thu thẻ1 triệu 200 nghìn1 triệu 200 nghìn0
Chi ra từ két có phiếu100 nghìn1 phiếu, 100 nghìn0
Hoàn tiền cho khách000
Ghi chúThu ngân A hết ca 14 giờQuản lý B chứng kiếnKý: A, B

Trong ví dụ giả định trên, két thiếu hai mươi nghìn ở phần tiền mặt. Biên bản ghi đúng số đó, không làm tròn, không tự bù. Cách xử lý khoản thiếu theo quy trình chênh lệch của cơ sở; biên bản chốt ca chỉ có nhiệm vụ ghi lại trung thực.

Dòng "chi ra từ két có phiếu" chỉ có khi cơ sở cho phép chi trực tiếp từ két. Nếu cơ sở của bạn tách hẳn quỹ chi vặt, bỏ dòng này và cấm chi từ két doanh thu.

Vì sao phải đếm trước khi xem báo cáo máy

Cách làm này có tên quen trong nghề bán lẻ là đếm mù: người đếm không biết con số "đúng" phải ra bao nhiêu. Khi đã thấy máy báo sáu triệu bốn, người đếm có xu hướng đếm cho ra sáu triệu bốn: thấy thiếu thì đếm lại tới khi ra đủ, đôi khi bằng cách tính nhầm. Kết quả là biên bản đẹp, còn tiền thì vẫn thiếu, chỉ là bị phát hiện muộn hơn ở khâu nộp tiền.

Đếm mù cũng bảo vệ thu ngân trung thực. Một biên bản ghi đúng thiếu hai mươi nghìn ngay khi chốt ca cho thấy thu ngân không giấu gì. Khoản thiếu nhỏ, lẻ tẻ là chuyện thường gặp do thối nhầm, và quản lý có thể theo dõi xu hướng qua nhiều ca thay vì nghi ngờ từng lần.

Ở cơ sở dùng sổ tay thay vì máy, nguyên tắc vẫn vậy: thu ngân đếm và ghi tiền mặt xong, quản lý mới cộng cột doanh thu tiền mặt trong sổ. Hai con số do hai bước khác nhau tạo ra thì so sánh mới có ý nghĩa.

Đối chiếu chuyển khoản và thẻ: những chỗ hay lệch

Phần tiền mặt dễ thấy nên ai cũng chăm chút, còn chuyển khoản và thẻ thường được coi là "máy đã ghi thì đúng". Thực tế đây là hai chỗ lệch âm thầm nhất. Lỗi phổ biến là thu ngân bấm nhầm hình thức: khách chuyển khoản nhưng máy ghi tiền mặt. Khi đó két thiếu đúng khoản ấy, còn tài khoản thì thừa, và nếu chỉ nhìn tiền mặt, người chốt ca sẽ nghĩ thu ngân làm mất tiền.

Vì vậy biên bản luôn so cả ba nguồn cùng lúc. Ví dụ giả định: két thiếu một trăm hai mươi nghìn, đồng thời phần chuyển khoản thực về nhiều hơn sổ đúng một trăm hai mươi nghìn. Hai khoản lệch ngược chiều và bằng nhau gần như chắc là một giao dịch bấm sai hình thức. Quản lý tìm giao dịch đó trên máy, sửa theo cách máy cho phép, ghi chú vào biên bản thay vì coi là thiếu tiền.

Với thẻ, lệch hay gặp là giao dịch quẹt hai lần hoặc giao dịch bị huỷ trên máy quẹt nhưng vẫn ghi trên máy bán hàng. Kẹp biên nhận theo thứ tự giờ giúp dò nhanh. Quyền xem danh sách tiền về tài khoản nên chỉ giao cho quản lý hoặc chủ, thu ngân nhận danh sách đã lọc theo khung giờ ca.

Bảng kiểm cho người nhận ca sau

Người nhận ca dùng bảng này trước khi mở bán. Nó ngắn hơn quy trình mở két đầu ngày vì phần lớn việc đã nằm trong biên bản ca trước. Đây là mẫu tham khảo, bạn thêm bớt cho hợp cơ sở.

  • Biên bản ca trước có đủ hai chữ ký, có giờ.
  • Túi quỹ định mức niêm phong nguyên, số ghi trên niêm phong đúng định mức.
  • Đếm lại quỹ theo mệnh giá, khớp số ghi.
  • Túi doanh thu ca trước đã được quản lý nhận, không nằm trong két.
  • Ngăn két trống trước khi cho quỹ vào, không có tờ lẻ kẹt dưới khay.
  • Máy bán hàng đã đăng xuất tài khoản thu ngân trước, đăng nhập tài khoản của mình.
  • Phiếu chi, biên nhận thẻ của ca trước đã kẹp vào hồ sơ ca, không còn trên quầy.
  • Mọi ghi chú dở dang (khách hẹn quay lại lấy tiền thừa, đơn chờ xác nhận chuyển khoản) đã được ghi trong sổ giao ca.

Mục cuối là chỗ hay rơi rụng thông tin nhất. Một khách được hẹn "chiều quay lại lấy tiền thối thiếu" mà ca chiều không biết sẽ biến thành một lời phàn nàn. Sổ giao ca nên có một mục riêng cho các việc tiền bạc còn treo.

Lỗi hay gặp khi chốt ca và chỉnh mẫu

Chốt ca ngay tại quầy khi khách vẫn đứng chờ. Vừa đếm vừa bị gọi, người đếm dễ sai và tiền phơi trước mặt người lạ. Sửa bằng cách quy định nơi đếm và giờ chốt, có người đứng quầy thay trong mười phút đó.

Tách quỹ định mức sau khi đã gộp tiền với ca sau. Khi hai ca dùng chung một két liên tục, không còn ai chịu trách nhiệm phần nào. Sửa bằng cách mỗi ca một két hoặc một ngăn kéo rời, rút ra mang đi đếm.

Ghi tổng mà không ghi theo mệnh giá. Mất dấu vết để kiểm lại khi có nghi vấn. Biên bản luôn có phần ghi mệnh giá ở mặt sau.

Ký mà không chứng kiến. Người thứ hai ký cho xong vì đang bận. Sửa bằng cách đưa giờ chốt ca vào lịch làm của quản lý, như một việc có tên, không phải việc chen ngang.

Chỉnh mẫu sai hướng. Khi rút gọn cho cơ sở nhỏ, bạn có thể bỏ dòng thẻ, gộp vai người chứng kiến bằng ảnh chụp. Nhưng đừng bỏ đếm mù và đừng bỏ chữ ký; hai thứ đó là xương sống của mẫu.

Câu hỏi thường gặp

Quán mở liên tục không nghỉ giữa ca thì chốt ca thế nào?

Dùng hai ngăn két rời hoặc hai túi quỹ. Ca sau lắp ngăn của mình vào và bán tiếp, ca trước mang ngăn của mình vào khu vực nhân viên để đếm. Khách gần như không phải chờ.

Chuyển khoản trong ca nhưng tiền về sau giờ chốt thì ghi vào ca nào?

Ghi theo thời điểm giao dịch ghi trên máy bán hàng, tức ca đã bán. Khi đối chiếu, quản lý xem danh sách tiền về rộng hơn khung giờ ca một chút và đánh dấu những khoản về trễ, ghi chú trong biên bản.

Có nên cho thu ngân xem báo cáo máy sau khi đếm không?

Có. Sau khi đã ghi số đếm thực tế, thu ngân nên được xem báo cáo để tự thấy chênh lệch và giải thích nếu nhớ ra nguyên nhân, ví dụ một lần thối nhầm. Giấu báo cáo hoàn toàn chỉ làm người làm thấy bị nghi ngờ.

Biên bản chốt ca có thay được sổ quỹ tiền mặt không?

Không. Biên bản là chứng từ nội bộ cho từng ca, còn sổ quỹ ghi tổng thu chi tiền mặt của cơ sở theo ngày. Hai thứ bổ trợ nhau. Về hình thức sổ sách theo quy định kế toán, bạn hỏi kế toán của cơ sở.

Thu ngân xin về sớm, nhờ người khác chốt hộ thì có được không?

Nên tránh. Người chốt hộ chịu trách nhiệm cho số tiền họ không giữ. Nếu bắt buộc, quản lý cùng thu ngân đếm nhanh và ký trước khi về, người còn lại tiếp nhận từ thời điểm đó với biên bản riêng.

Nên lưu biên bản chốt ca giấy hay ảnh chụp?

Lưu bản giấy theo tháng và chụp ảnh gửi vào nơi lưu trữ chung của cơ sở là cách an toàn. Ảnh giúp chủ xem từ xa, bản giấy giữ chữ ký gốc. Thời hạn giữ chứng từ theo quy định thì hỏi kế toán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138