KhuonKho.comKhuôn Khổ
Mẫu SOP kho và giao nhận

Mẫu SOP khiếu nại nhà cung cấp khi hàng thiếu, sai mã, lỗi lô: bằng chứng, đòi bù

Mẫu quy trình khiếu nại nhà cung cấp khi hàng thiếu, sai mã, lỗi lô: giữ bằng chứng, tin nhắn báo lỗi, tạm giữ công nợ, trả hàng và sổ theo dõi đến khi khép.

Corner of a small shop storeroom in Da Nang, a shelf section marked off with tape holding a few damaged cartons, staff member photographing a box from behind

Phát hiện hàng lỗi hay thiếu chỉ là nửa việc; nửa còn lại là đòi được bù, trả được hàng và khép được hồ sơ. Ở cửa hàng nhỏ, nửa sau thường bị bỏ dở: vài thùng hỏng nằm ở góc kho cả tháng, không ai nhớ đã báo nhà cung cấp chưa, công nợ thì vẫn trả đủ. Mẫu SOP dưới đây giải quyết đúng chỗ đó.

Mẫu áp dụng cho hàng thiếu, sai mã, lỗi sản xuất, lỗi theo lô, cận hạn mà nguyên nhân nằm ở phía nhà cung cấp, phát hiện lúc nhận, lúc soạn hàng hay khi khách báo. Phần kiểm tại cửa kho có mẫu SOP nhận hàng riêng; hàng hỏng do trưng bày, khách làm vỡ hay bảo quản trong cửa hàng có mẫu xử lý hàng hỏng ở danh mục cửa hàng bán lẻ. Bài này bắt đầu từ lúc đã có một món hàng không đạt và cần làm việc với nơi bán cho bạn. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn.

Phạm vi và nguyên tắc: một món lỗi, một hồ sơ, một người theo đến cùng

Nguyên tắc đầu tiên của mẫu là mỗi sự việc hàng lỗi hoặc thiếu có một hồ sơ riêng, dù chỉ là một dòng trong sổ, và có đúng một người chịu trách nhiệm theo đến khi khép. Nếu không chỉ định, việc báo nhà cung cấp sẽ trôi giữa người nhận hàng, người đặt hàng và người làm công nợ, ai cũng nghĩ người kia đã làm.

Nguyên tắc thứ hai là tách hàng lỗi khỏi luồng bán ngay lập tức. Một món hàng nghi lỗi mà vẫn nằm trên kệ bán thì có thể đến tay khách, và chuyện lúc đó không còn là chuyện với nhà cung cấp nữa mà là chuyện với khách. Với thực phẩm, mỹ phẩm hay đồ điện, đó còn là chuyện an toàn.

Nguyên tắc thứ ba là bằng chứng trước, liên lạc sau. Trước khi gọi nhà cung cấp, người phụ trách chụp ảnh, ghi số lô, giữ nguyên bao bì. Một cuộc gọi không có ảnh thường kết thúc bằng câu "bên em kiểm lại rồi báo", sau đó im lặng.

Phạm vi: áp dụng cho hàng mua để bán và vật tư dùng trong cơ sở. Không áp dụng cho hàng khách trả vì lý do không thích, đổi cỡ — việc đó thuộc quy trình đổi trả tại quầy.

Các bước từ lúc phát hiện đến lúc khép hồ sơ

Mẫu gồm chín bước. Người phát hiện làm ba bước đầu, người phụ trách hồ sơ làm phần còn lại.

  1. Dừng bán và cách ly. Gỡ món hàng khỏi kệ hoặc khỏi đơn đang soạn, đưa vào khu cách ly có giấy ghi "chờ xử lý, không bán". Nếu là lỗi theo lô, gỡ cả các món cùng lô đang trên kệ.
  2. Ghi nhận ban đầu. Chụp ảnh toàn cảnh và cận cảnh chỗ lỗi, ảnh tem, số lô, hạn dùng. Ghi ngày giờ phát hiện, ai phát hiện, phát hiện ở khâu nào.
  3. Mở dòng trong sổ theo dõi hàng lỗi. Ghi mã hàng, số lượng, loại lỗi, nhà cung cấp, số phiếu nhập liên quan, người phụ trách.
  4. Xác định loại sự việc. Thiếu so với phiếu giao, sai mã, lỗi sản phẩm, hỏng do vận chuyển, cận hạn, hay hỏng do chính cơ sở bảo quản sai. Loại cuối cùng không đòi được nhà cung cấp, nhưng vẫn phải ghi để sửa khâu bảo quản.
  5. Báo nhà cung cấp bằng văn bản. Gửi tin nhắn hoặc thư có ảnh, số phiếu, số lượng và đề nghị cụ thể: bù hàng, đổi hàng, giảm trừ công nợ hay nhận lại hàng. Ghi thời điểm gửi vào sổ.
  6. Báo người làm công nợ. Để tạm giữ khoản tiền tương ứng cho đến khi có kết quả, tránh trả đủ rồi mới đòi.
  7. Thực hiện phương án đã thống nhất. Bàn giao hàng trả có biên bản, nhận hàng bù theo quy trình nhận hàng, hoặc ghi nhận giảm trừ.
  8. Xử lý phần còn lại. Hàng nhà cung cấp không nhận lại và không bán được thì chuyển sang quy trình xử lý hàng hỏng của cơ sở, ghi số dòng sổ để hai hồ sơ dẫn được sang nhau.
  9. Khép hồ sơ. Ghi kết quả, ngày khép vào sổ; người quản lý ký xem lại.

Bước 4 hay bị bỏ qua nhưng lại quyết định cả phần sau. Nhầm lỗi bảo quản của mình thành lỗi nhà cung cấp làm mất lòng tin hai bên; còn nhầm ngược lại thì cơ sở chịu thiệt mà không biết.

Khu cách ly hàng lỗi: dựng thế nào ở cửa hàng nhỏ

Khu cách ly không cần là một phòng. Điều cần là ai cũng nhận ra ranh giới và hiểu rằng hàng ở đó không được bán. Bảng dưới là các yêu cầu tối thiểu.

Yêu cầuCách làm gợi ýVì sao
Tách khỏi khu hàng bánMột ngăn kệ riêng ở góc kho, dán băng keo màu quanh mépNhân viên soạn hàng không lấy nhầm
Có giấy ghi trên từng mónGiấy dán ghi ngày, mã dòng trong sổ, người phụ tráchBiết món nào thuộc hồ sơ nào
Chỉ người được giao mới lấy raGhi tên người có quyền trong SOPTránh hàng lỗi quay lại kệ
Giữ nguyên bao bì gốcKhông vứt thùng, không bóc thêmNhà cung cấp thường yêu cầu khi nhận lại
Hàng có hạn tách riêng hàng khácMột khay hoặc thùng riêngDễ thấy món sắp hết hạn trả
Xem lại định kỳMỗi tuần người quản lý đối chiếu khu cách ly với sổKhông món nào nằm quá lâu

Một dấu hiệu SOP đang chạy tốt: món hàng nào trong khu cách ly cũng tìm được dòng tương ứng trong sổ, và ngược lại. Nếu có món không có dòng, nghĩa là ai đó đã cách ly mà không mở hồ sơ, việc báo nhà cung cấp gần như chắc đã bị bỏ.

Báo nhà cung cấp: nội dung tin nhắn mẫu và những điều nên tránh

Tin nhắn báo lỗi càng cụ thể càng được xử lý nhanh. Mẫu dưới đây gồm các ý nên có, bạn viết lại theo cách xưng hô quen với từng nhà cung cấp.

  • Dòng mở: tên cửa hàng, số phiếu giao hoặc số đơn đặt, ngày nhận hàng.
  • Mô tả sự việc bằng số: mã hàng, số lượng lỗi hoặc thiếu, loại lỗi. Ví dụ: "mã A, thiếu 2 thùng so với phiếu giao 20 thùng; mã B, 3 hộp móp méo, hở nắp".
  • Bằng chứng đính kèm: ảnh kiện khi nhận, ảnh cận chỗ lỗi, ảnh số lô.
  • Đề nghị cụ thể: bù vào lần giao tới, đổi hàng mới, giảm trừ công nợ, hay đến lấy hàng về.
  • Mốc thời gian mong muốn: đề nghị phản hồi trong khoảng thời gian hợp lý mà hai bên đã quen.
  • Người liên hệ phía cửa hàng: tên người phụ trách hồ sơ.

Nên tránh ba điều. Một là gửi tin nhắn cảm xúc, trách móc chung chung: người nhận phải hỏi lại mới hiểu, thời gian xử lý dài ra. Hai là chỉ gọi điện mà không để lại chữ: khi người phụ trách bên kia đổi, không ai biết đã hứa gì. Ba là gom nhiều sự việc vào một tin nhắn dài: mỗi sự việc một tin, dẫn số dòng trong sổ, sẽ dễ theo dõi hơn nhiều.

Phần quyền lợi pháp lý khi hàng không đúng hợp đồng phụ thuộc thoả thuận mua bán và quy định hiện hành; SOP chỉ lo phần thu thập bằng chứng và trao đổi. Nếu tranh chấp lớn, bạn hỏi người có chuyên môn pháp lý.

Sổ theo dõi hàng lỗi, thiếu: các cột nên có

Sổ có thể là một cuốn sổ giấy kẻ cột hoặc một trang bảng tính. Điều quan trọng là mọi người cùng dùng một sổ và mỗi dòng có trạng thái rõ.

CộtNội dungVí dụ giả định
Số dòngĐánh số tăng dầnHL-031
Ngày phát hiện, khâu phát hiệnNhận hàng, soạn hàng, trên kệ, khách báo12/3, soạn hàng
Nhà cung cấp, số phiếuLấy từ phiếu nhập khoNhà cung cấp X, phiếu nhập 0312
Mã hàng, số lượng, loại lỗiGhi bằng sốMã B, 3 hộp, móp hở nắp
Đề nghị gửi nhà cung cấpBù, đổi, giảm trừ, trảĐổi 3 hộp lần giao tới
Ngày báo, phản hồiNgày gửi tin, ngày có trả lờiBáo 12/3, phản hồi 13/3
Trạng tháiĐang chờ / đã thống nhất / đã khépĐã thống nhất
Người phụ trách, ngày khépMột người duy nhấtChị Lan, khép 20/3

Trạng thái là cột đáng giá nhất. Mỗi tuần, người quản lý chỉ cần lọc các dòng "đang chờ" quá bảy ngày để hỏi. Sau vài tháng, sổ này còn cho thấy nhà cung cấp nào hay lỗi loại gì, là dữ liệu tốt khi bàn lại điều kiện mua hàng.

Bàn giao hàng trả lại cho nhà cung cấp

Khi hai bên thống nhất trả hàng, phần bàn giao cũng cần một tờ biên bản ngắn, vì đây là lúc hàng rời kho mà không có doanh thu. Biên bản ghi số dòng trong sổ theo dõi, mã hàng, số lượng, tình trạng, người giao phía cửa hàng, người nhận phía nhà cung cấp hoặc tài xế của họ, ngày giờ. Hai bên ký, mỗi bên giữ một bản hoặc chụp ảnh bản đã ký.

Trước khi giao, người phụ trách đếm lại hàng trong khu cách ly, so với số đã ghi trong sổ. Chênh lệch ở bước này thường là dấu hiệu có ai đó đã lấy hàng ra khỏi khu cách ly mà không ghi, cần hỏi cho rõ trước khi ký. Hàng trả nên đóng lại vào thùng gốc, ghi số dòng bên ngoài thùng để kho bên kia đối chiếu được.

Sau khi giao, ghi xuất kho trả nhà cung cấp trong sổ kho hoặc phần mềm bán hàng, để số tồn trên sổ khớp với thực tế. Nếu quên bước này, lần kiểm kê cuối tháng sẽ thấy thiếu đúng bằng số hàng đã trả, và người kiểm kê mất cả buổi đi tìm một chênh lệch thật ra đã có lời giải từ trước.

Lỗi hay gặp khi áp dụng và cách chỉnh mẫu

Hồ sơ treo vì không ai được giao. Sửa bằng quy tắc: người mở dòng trong sổ ghi luôn tên người phụ trách, mặc định là người đặt hàng với nhà cung cấp đó.

Trả đủ tiền rồi mới đòi bù. Bước báo người làm công nợ phải có trong SOP. Ở cơ sở nhỏ mà chủ tự trả tiền, chủ chỉ cần xem các dòng đang chờ trước mỗi lần thanh toán cho nhà cung cấp.

Vứt bao bì trước khi nhà cung cấp xác nhận. Nhiều nhà cung cấp chỉ nhận lại hàng còn bao bì gốc. Ghi rõ trong SOP: giữ nguyên bao bì đến khi khép hồ sơ.

Không thống nhất trước điều kiện khiếu nại. Đến lúc có lỗi mới hỏi nhà cung cấp nhận báo lỗi trong bao lâu, cần giấy gì, ai chịu phí chở hàng trả. Sửa bằng một dòng trong bước đặt hàng đầu tiên với mỗi nhà cung cấp mới: hỏi và ghi lại ba điều kiện đó vào phụ lục của SOP.

Cơ sở có nhiều nhà cung cấp nhỏ, mỗi bên một kiểu. Giữ nguyên quy trình nội bộ, chỉ thêm một phụ lục ghi cách mỗi nhà cung cấp thường nhận báo lỗi, ai là người liên hệ, họ cần giấy gì khi nhận lại hàng.

Câu hỏi thường gặp

Hàng lỗi phát hiện sau vài tuần mới thấy thì còn đòi được không?

Tuỳ thoả thuận với nhà cung cấp và bản chất lỗi. Lỗi ẩn bên trong sản phẩm thường được xem xét khác với thiếu số lượng. Vì vậy cơ sở nên thống nhất trước thời hạn báo lỗi cho từng loại, ghi vào điều kiện mua hàng, và giữ ảnh, số lô làm bằng chứng.

Có nên cho nhân viên bán hàng lỗi nhẹ với giá giảm không?

Chỉ khi chủ cơ sở cho phép và hàng không ảnh hưởng an toàn, ví dụ hộp hơi móp nhưng sản phẩm bên trong nguyên vẹn. Việc này nên có quy tắc riêng: ai duyệt, ghi chép thế nào, nói rõ với khách. Thực phẩm, mỹ phẩm hỏng bao bì thì không nên bán.

Nhà cung cấp không trả lời tin nhắn báo lỗi thì làm gì?

Nhắc lại sau khoảng thời gian đã nêu, gọi điện và ghi tóm tắt cuộc gọi vào sổ. Nếu vẫn không có kết quả, chủ cơ sở cân nhắc tạm giữ khoản công nợ tương ứng theo thoả thuận giữa hai bên và xem lại việc hợp tác.

Lỗi do chính cửa hàng bảo quản sai thì có cần ghi vào sổ không?

Có. Ghi để biết mất bao nhiêu và vì sao, sau đó sửa khâu gây lỗi: kệ quá cao, chỗ ẩm, xếp chồng quá tải. Sổ chỉ ghi lỗi của người khác thì không giúp cơ sở tiến bộ.

Cửa hàng chỉ có hai người thì có cần khu cách ly và sổ riêng không?

Có, nhưng ở quy mô nhỏ hơn: một thùng có giấy ghi và một trang sổ là đủ. Chính ở cơ sở ít người, việc quên báo nhà cung cấp lại hay xảy ra nhất vì ai cũng bận bán hàng.

Ảnh chụp hàng lỗi nên lưu bao lâu?

Ít nhất đến khi hồ sơ khép và công nợ với nhà cung cấp đã đối chiếu xong. Nhiều cơ sở giữ đến hết năm để có dữ liệu đánh giá nhà cung cấp. Đặt tên ảnh theo số dòng trong sổ để tìm lại nhanh.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138