Khi đơn đã gói xong, phần việc cuối cùng của kho là chứng minh được rằng đơn đó đã thực sự đến tay đơn vị vận chuyển. Thiếu bằng chứng này, mọi đơn thất lạc đều thành chuyện "bên shop chưa giao" hay "bên vận chuyển đã nhận" mà không ai chốt được. SOP bàn giao giải quyết đúng một việc: đếm, xác nhận, lưu lại.
Mẫu dưới đây dùng cho shop online, cửa hàng có bán qua mạng, làm việc với một hoặc nhiều đơn vị vận chuyển đến lấy hàng tại chỗ hoặc mang hàng ra bưu cục. Chọn đơn vị nào, điều khoản hợp đồng ra sao không thuộc mẫu này. Đây là mẫu tham khảo — chỉnh theo cơ sở của bạn.
Đầu mẫu: mục đích, phạm vi, người làm
Mục đích: mọi đơn rời cơ sở đều có xác nhận của bên nhận vận chuyển, ghi rõ số đơn, giờ bàn giao và người nhận; đơn chưa giao được phát hiện trong ngày; cuối ngày số đơn đã gói khớp với số đơn đã bàn giao cộng số đơn còn ở lại.
Phạm vi: từ lúc đơn được đặt vào khu chờ xuất đến lúc người lấy hàng rời đi hoặc nhân viên nộp xong hàng ở bưu cục, và phần đối soát cuối ngày. Không gồm việc đóng gói, việc xử lý đơn hoàn và việc đối soát tiền thu hộ với đơn vị vận chuyển; tiền thu hộ thuộc mẫu quy trình thu chi.
Người làm: một người bàn giao chính trong mỗi khung giờ lấy hàng. Không để "ai đứng gần thì đưa", vì khi đó không ai nhớ đã đưa bao nhiêu đơn cho ai. Người bàn giao có quyền yêu cầu người lấy hàng đếm và quét đủ trước khi ký.
Ở shop chỉ có chủ và một nhân viên, nên chọn khung giờ lấy hàng cố định, và người nào đang trực khung giờ đó là người bàn giao.
Đầu mẫu cũng ghi mã quy trình và phiên bản, ví dụ KHO-06, phiên bản 1, cùng ngày áp dụng. Khi đổi đơn vị vận chuyển hay đổi khung giờ lấy hàng, sửa mẫu và tăng số phiên bản để mọi người biết đang làm theo bản nào.
Chuẩn bị khu chờ xuất trước giờ lấy hàng
Phần lớn sai sót khi bàn giao xảy ra vì đơn không được xếp sẵn. Người lấy hàng đứng chờ, nhân viên lục tìm, đơn của đơn vị này lẫn sang đơn vị kia.
- Mỗi đơn vị vận chuyển một ngăn hoặc một thùng lớn riêng, có giấy ghi tên đơn vị dán ở ngăn chứ không dán lên đơn.
- Trong mỗi ngăn, xếp đơn cùng chiều, phiếu gửi quay ra ngoài để quét nhanh.
- Trước giờ lấy, đếm số đơn trong từng ngăn và so với danh sách đơn đã tạo trên hệ thống của đơn vị đó.
- Đơn có trong danh sách mà không có trong ngăn: tìm ngay ở bàn gói, khay chờ hỏi lại, hoặc khu chờ xuất của đơn vị khác.
- Đơn có trong ngăn mà không có trong danh sách: tách ra, kiểm lại, chưa giao.
- Đơn hàng giá trị cao hoặc dễ vỡ để ở trên cùng, có dấu riêng để nhắc người lấy hàng xử lý nhẹ tay.
- In hoặc mở sẵn biên bản bàn giao của khung giờ đó.
Bước so danh sách trước giờ lấy là chốt chặn quan trọng nhất. Phát hiện thiếu một đơn trước khi người lấy hàng đến thì còn tìm được; phát hiện sau khi họ đã đi thì phải chờ đến cuối ngày hoặc hôm sau, và khách đã bắt đầu hỏi.
Các bước bàn giao khi người lấy hàng đến
Thời gian người lấy hàng chờ thường ngắn, vì vậy các bước cần gọn nhưng không được bỏ.
- Xác nhận người lấy hàng thuộc đúng đơn vị: đồng phục, thông tin trên ứng dụng của họ, hoặc người quen của tuyến.
- Đưa ngăn đơn của đúng đơn vị đó, không đưa đơn của đơn vị khác dù họ đề nghị "lấy giúp".
- Đếm số kiện cùng nhau, đọc to số đếm.
- Đề nghị người lấy hàng quét mã từng đơn trên thiết bị của họ; số đơn được quét phải bằng số kiện đã đếm.
- Đơn không quét được do phiếu mờ, nhăn: giữ lại, in lại phiếu, giao ở chuyến sau, ghi vào biên bản.
- Ghi số đơn đã giao, giờ, tên người lấy hàng vào biên bản; hai bên ký, hoặc chụp màn hình xác nhận đã quét trên thiết bị nếu đơn vị không ký giấy.
- Chụp một ảnh toàn bộ số đơn trước khi người lấy hàng chất lên xe.
- Cập nhật trạng thái "đã bàn giao" trên danh sách đơn của shop.
Nếu người lấy hàng không đồng ý quét từng đơn vì vội, ít nhất ghi số kiện và chụp ảnh. Sau đó kiểm trên hệ thống của đơn vị vận chuyển trong vài giờ: đơn nào chưa chuyển trạng thái đã lấy hàng thì hỏi ngay, khi người lấy hàng còn nhớ chuyến đó.
Biên bản bàn giao mỗi khung giờ
Biên bản có thể là một trang sổ kẻ sẵn cột. Mỗi khung giờ, mỗi đơn vị vận chuyển một dòng tổng hoặc một trang riêng nếu nhiều đơn.
| Cột | Nội dung | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Ngày, khung giờ | Theo lịch lấy hàng | 14/5, 10 giờ |
| Đơn vị vận chuyển | Tên đơn vị | Đơn vị A |
| Số đơn theo danh sách | Số đơn đã tạo cho đơn vị này | 42 |
| Số kiện đã đếm | Đếm cùng người lấy hàng | 41 |
| Số đơn đã quét | Theo xác nhận của người lấy hàng | 41 |
| Đơn giữ lại, lý do | Mã đơn và lý do | 1 đơn phiếu mờ, giao chuyến 15 giờ |
| Người bàn giao, người nhận | Tên và chữ ký | Hoa, anh Tuấn tuyến 3 |
| Ảnh lưu | Tên ảnh trong thư mục ngày | a-1405-10g |
Ba cột số liệu nằm cạnh nhau để nhìn là thấy lệch. Khi số theo danh sách khác số đã quét, dòng "đơn giữ lại" phải giải thích được toàn bộ phần chênh.
Lỗi hay gặp khi bàn giao và cách sửa trong quy trình
Đưa nhầm đơn sang đơn vị khác. Thường xảy ra khi hai người lấy hàng đến cùng lúc. Sửa bằng ngăn riêng cho mỗi đơn vị và quy tắc chỉ đưa cả ngăn, không bốc đơn lẻ.
Ký biên bản trước khi đếm. Giống như khi nhận hàng từ nhà cung cấp: đếm và quét trước, ký sau. Ghi câu này nguyên văn trong SOP.
Không ai kiểm trạng thái sau khi giao. Đơn đã đưa nhưng không được quét vẫn hiển thị "chờ lấy hàng" trên hệ thống. Giao một người kiểm trạng thái mỗi chiều; đơn chưa chuyển trạng thái quá nửa ngày là dấu hiệu cần hỏi.
Để đơn qua đêm ở khu chờ xuất mà không ghi. Đơn bị lỡ chuyến phải ghi vào biên bản với lý do, và đặt lên đầu ngăn cho chuyến sau. Nếu không, đơn dễ bị đẩy xuống dưới và nằm đó nhiều ngày.
Nhân viên mới đưa đơn cho người lạ tự nhận là bên vận chuyển. Rủi ro thật ở cửa hàng mặt phố. Quy định cách xác nhận người lấy hàng ở bước đầu và cho nhân viên quyền từ chối khi không chắc.
Bảng kiểm khung giờ lấy hàng
Ngoài biên bản, người bàn giao tích bảng kiểm ngắn dưới đây cho mỗi khung giờ. Bảng kiểm nhắc thứ tự việc, biên bản lưu kết quả; hai thứ bổ sung cho nhau.
| Trước giờ lấy | Trong lúc bàn giao | Sau khi người lấy hàng rời đi |
|---|---|---|
| Đơn đã xếp đúng ngăn từng đơn vị | Xác nhận đúng người của đơn vị | Cập nhật trạng thái đã bàn giao |
| Đã đếm và so với danh sách đơn | Đếm số kiện cùng nhau | Lưu ảnh vào thư mục ngày |
| Đơn thiếu, đơn thừa đã xử lý | Quét đủ từng đơn | Đơn giữ lại đặt đầu ngăn chuyến sau |
| Biên bản đã mở sẵn | Ghi biên bản, hai bên xác nhận | Hẹn giờ kiểm trạng thái trên hệ thống |
Bảng chia theo ba thời điểm vì mỗi thời điểm có một kiểu lỗi riêng: trước giờ lấy là lỗi xếp nhầm, trong lúc giao là lỗi đếm vội, sau khi giao là lỗi quên theo dõi. Người mới nhìn bảng sẽ biết lúc nào phải chú ý điều gì.
Bảng kiểm đã tích nên kẹp cùng biên bản của khung giờ đó, lưu theo ngày. Khi có đơn thất lạc, người phụ trách mở đúng tờ của hôm đó là thấy ngay khâu nào đã làm, khâu nào bị bỏ.
Đối soát cuối ngày và chỉnh mẫu cho cơ sở của bạn
Cuối ngày, người phụ trách kho làm một phép cộng: số đơn đã gói trong ngày bằng số đơn đã bàn giao cộng số đơn còn ở khu chờ xuất cộng số đơn đang ở khay chờ hỏi lại. Nếu phép cộng không khớp, có ít nhất một đơn đang nằm sai chỗ hoặc đã đi mà không ghi. Phép cộng này mất vài phút nhưng bắt được đơn thất lạc khi còn sớm.
Song song, đối chiếu số đơn đã bàn giao trong biên bản với số đơn có trạng thái đã lấy hàng trên hệ thống của từng đơn vị vận chuyển. Chênh lệch ở đây là việc cần báo ngay cho đơn vị đó, kèm ảnh và biên bản của khung giờ tương ứng.
Khi chỉnh mẫu, shop chỉ làm việc với một đơn vị có thể bỏ phần chia ngăn nhưng vẫn giữ biên bản. Shop tự mang hàng ra bưu cục thì người mang hàng là người bàn giao, biên bản là phiếu nhận của bưu cục, và ảnh chụp tại quầy thay cho ảnh tại cửa hàng. Shop có cả khách đến lấy tại cửa hàng nên thêm một ngăn "khách tự lấy" với cách xác nhận riêng, không trộn với ngăn của đơn vị vận chuyển.
Sau mỗi tháng, xem lại các dòng có chênh lệch trong biên bản: chênh lệch hay rơi vào khung giờ nào, đơn vị nào, người bàn giao nào. Nếu tập trung vào khung giờ đông nhất, có thể cần thêm người hoặc tách một khung giờ thành hai. Nếu tập trung vào một đơn vị vận chuyển, đó là dữ liệu cụ thể để trao đổi với họ thay vì phàn nàn chung chung.
Phần trách nhiệm khi đơn thất lạc, hư hỏng giữa đường được quy định trong thoả thuận với đơn vị vận chuyển và quy định hiện hành; SOP chỉ giúp bạn có đủ giấy tờ để đề nghị xử lý.
Câu hỏi thường gặp
Người lấy hàng không chịu ký biên bản giấy thì sao?
Nhiều đơn vị chỉ xác nhận trên ứng dụng của họ. Khi đó, chụp màn hình hoặc xin người lấy hàng cho xem màn hình số đơn đã quét, chụp lại, và lưu cùng ảnh số kiện. Điều quan trọng là có bằng chứng có ngày giờ, không bắt buộc là chữ ký giấy.
Đơn bị lỡ chuyến lấy hàng cuối ngày thì xử lý thế nào?
Ghi vào biên bản với lý do, đặt lên đầu ngăn cho chuyến sáng hôm sau, và báo người chăm sóc khách nếu đơn có hẹn giao gấp. Không nên để nhân viên tự mang đi gửi ở chỗ khác mà không ghi lại.
Có cần quay video lúc bàn giao không?
Không bắt buộc nếu đã có số đếm, xác nhận quét và ảnh toàn bộ số đơn. Một số shop quay ngắn cảnh đếm cùng người lấy hàng khi đơn giá trị cao. Nhớ rằng video có thể quay trúng phiếu gửi có thông tin khách, nên lưu và xoá theo lịch.
Một khung giờ có quá nhiều đơn, đếm từng đơn mất thời gian thì làm gì?
Xếp đơn thành từng bó mười đơn trước giờ lấy, ghi số bó. Lúc bàn giao đếm số bó, rồi để người lấy hàng quét từng đơn. Cách này nhanh hơn đếm lẻ mà vẫn phát hiện được bó thiếu.
Đơn đã bàn giao nhưng hệ thống vẫn báo chưa lấy hàng thì báo ai?
Báo kênh hỗ trợ của đơn vị vận chuyển và người lấy hàng của tuyến, gửi kèm ảnh và dòng biên bản khung giờ đó. Ghi thời điểm báo vào sổ để theo dõi, và báo người chăm sóc khách biết đơn đang được kiểm tra.
Shop nhỏ ít đơn mỗi ngày có cần biên bản không?
Vẫn nên có, ở dạng gọn: một dòng mỗi lần bàn giao gồm ngày giờ, số đơn, tên người nhận và ảnh. Shop ít đơn thường không nghĩ đến chuyện thất lạc, nhưng khi xảy ra thì một dòng ghi chép là thứ duy nhất để đối chiếu.